Η επιχείρηση "Chariot"

Τραυματισμένοι Βρετανοί κομάντος αιχμάλωτοι, αμέσως μετά την καταδρομή.  

H  Επιχείρηση "Chariot", αναφέρεται στην αμφίβια επιχείρηση που πραγματοποίησε το Βασιλικό Βρετανικό Ναυτικό σε συνεργασία με το Σώμα Βρετανών Κομμάντος κατά των ναυπηγοεπισκευαστικών εγκαταστάσεων που είχαν κατασκευάσει οι Γερμανοί στην υπό κατοχή γαλλική πόλη Σεν Ναζέρ. 

Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε υπό την διοίκηση του Μικτού Επιτελείου (Combined Operations Command) στις 28 Μαρτίου 1942 και ο στόχος της επιτεύχθηκε, αν και οι απώλειες των Βρετανών σε έμψυχο και άψυχο υλικό ήταν βαριές.

Διαβάστε με λεπτομέρεια την όλη επιχείρηση, η οποία αποτελεί ένα εγχείρημα "Μπουρλότου" σε πιο μοντέρνα έκδοση, στο σύνδεσμο: "Chariot" 

Δείτε και το βίντεο που περιγράφει τα γεγονότα. Μία  πράξη γενναίων ανθρώπων.

Ανιχνευτής

Επιχείρηση "Claymore"

Αναδημοσίευση άρθρου

Ήταν ξημερώματα στις 4 Μαρτίου του 1941, όταν Βρετανοί και Νορβηγοί κομάντος προσγειαλώθηκαν μέσα στο κρύο, στα νησιά Λοφότεν, με αποστολή την καταστροφή ενός εργοστασίου παραγωγής ιχθυελαίου και γλυκερίνης, ουσίας πολύτιμης για την κατασκευή εκρηκτικών υλών, της πολεμικής μηχανής του 3ου Ράιχ. Η επιχείρηση "Claymore", η πρώτη μεγάλης κλίμακας καταδρομική επιχείρηση του 2ου παγκοσμίου πολέμου είχε αρχίσει...

Μία άποψη του χωριού Ράινε στα νησιά Λοφότεν. (Πηγή)

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.  Μετά την μάχη και στη συνέχεια εκκένωση της Δουνκέρκης το 1940 από τους Βρετανούς, ο πρωθυπουργός τους Ουίνστον Τσόρτσιλ, έδωσε εντολή για την συγκρότηση μιας ειδικής δύναμης, που θα μπορούσε να πλήττει και να προκαλεί απώλειες στους Γερμανούς, ενώ παράλληλα θα ανύψωνε το βρετανικό ηθικό.

Ο Τσόρτσιλ, απευθυνόμενος προς τους Αρχηγούς των Γενικών Επιτελείων ζήτησε να του προτείνουν ανάλογα μέτρα επιθετικών ενεργειών εναντίον των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής κατά μήκος των ακτών της γερμανοκρατούμενης πλέον Ευρώπης. Συγκεκριμένα είπε: "Αποτελεί μεγάλη επιδίωξη να κρατήσουμε τον μεγαλύτερο δυνατόν αριθμό των γερμανικών δυνάμεων καθηλωμένο σε όλο το μήκος των ακτών των χωρών που οι Γερμανοί έχουν κατακτήσει, και θα πρέπει αμέσως να στρωθούμε στη δουλειά για να οργανώσουμε καταδρομικές επιχειρήσεις προς  αυτές τις ακτές, όπου ο πληθυσμός διάκειται φιλικά προς εμάς".

Ένας επιτελής-σχεδιαστής, είχε ήδη προωθήσει μια εισήγηση επί του θέματος προς τον τότε Αρχηγό του "Αυτοκρατορικού Γενικού Επιτελείου". Ο Αρχηγός Σερ Τζον Ντιλ, γνωρίζοντας την πρόθεση του Τσόρτσιλ ενέκρινε την εισήγηση και μετά από 3 εβδομάδες, έλαβε χώρα η πρώτη απόπειρα καταδρομής, η επιχείρηση "Collar", στις απέναντι γαλλικές ακτές. Οι καταδρομείς δεν μπόρεσαν να συγκεντρώσουν τις απαιτούμενες πληροφορίες ή να καταστρέψουν εχθρικό υλικό. Η μόνη τους επιτυχία ήταν η εξουδετέρωση 2 Γερμανών σκοπών.

Οι πρώτοι κομάντος υπήχθησαν στον επιχειρησιακό έλεγχο της νεοσυγκροτηθείσας Διοίκησης Συνδυασμένων Επιχειρήσεων με διοικητή ένα βετεράνο αξιωματικό του βρετανικού βασιλικού ναυτικού τον Σερ Ρότζερ Κέιες, που είχε συμμετάσχει στην εκστρατεία της Καλλίπολης και στην ναυτική καταδρομή στο Ζέεμπρουκε, κατά τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο.

Το 1940 οι Βρετανοί ανεζήτησαν εθελοντές μέσα από τους ήδη υπηρετούντες στις τάξεις του στρατού τους. Έτσι συγκροτήθηκαν 4 νέες μονάδες επιπέδου τάγματος, που οργανώθηκαν στα πλαίσια της Ταξιαρχίας Ειδικών Αποστολών, δυνάμεως 2000 ανδρών. Αν και εθελοντές υπήρξαν αρκετοί, η επιλογή αυτών που τελικά παρέμειναν στις μονάδες, έγινε κατόπιν  αξιολόγησης, κατά τη διάρκεια της σκληρής τους εκπαίδευσης.

Παρά το ανεπιτυχές αποτέλεσμα της επιχείρησης "Collar", η πρώτη μεγάλης κλίμακας καταδρομική επιχείρηση σχεδιάστηκε να γίνει στα νορβηγικά νησιά Λοφότεν, τα οποία βρίσκονται εντός του αρκτικού κύκλου και περίπου 1400 χλμ μακριά από τις βρετανικές ακτές.

Τα νησιά Λοφότεν φαίνονται σε μεγέθυνση, μέσα στο τετράγωνο της εικόνας. (Πηγή)

Η επιχείρηση "Claymore" ήταν μια διακλαδική αμφίβια καταδρομική ενέργεια,  στην οποία συμμετείχαν μονάδες του βρετανικού βασιλικού ναυτικού και κομάντος της Ταξιαρχίας Ειδικών Αποστολών. Διοικητής της Δύναμης Επιχειρήσεων ορίσθηκε ο Υποναύαρχος Χάμιλτον.

Το βασιλικό ναυτικό ήταν επιφορτισμένο με την ασφαλή μεταφορά της καταδρομικής δύναμης στην περιοχή επιχειρήσεων την υποστήριξη με ναυτικά πυρά  κατά τη διάρκεια της αποβατικής ενέργειας και την ασφαλή επιστροφή της πίσω. Παράλληλα θα κατέστρεφε ή/και θα συνελάμβανε οποιοδήποτε εχθρικό  υπήρχε εκεί, που ή νορβηγικό σκάφος, εργαζόταν επ' ωφελεία των Γερμανών.

Συμμετείχαν έξι πολεμικά πλοία από την 6η μοίρα αντιτορπιλικών στο ρόλο συνοδείας και υποστήριξης και 2 αποβατικά πλοία  το "Πριγκίπισσα Μπεατρίς" και το "Βασίλισσα Έμμα"  που μετέφεραν τους κομάντος. Από πλευράς αποβατικών στρατευμάτων συμμετείχαν τα Νο 3 και Νο 4 Κομάντο δυνάμεως 250 ανδρών το καθένα. Παράλληλα είχε διατεθεί διμοιρία μηχανικού και τμήμα δυνάμεως 50 ανδρών του νορβηγικού βασιλικού ναυτικού.

Το πλοίο αποβάσεων "Πριγκίπισσα Μπεατρίς" (Πηγή)

Ο αντικειμενικός σκοπός της καταδρομικής δύναμης ήταν να καταστρέψει ταυτόχρονα τα εργοστάσια παραγωγής ιχθυελαίου στα λιμάνια Stamsund, Henningsvær, Svolvæ και Brettesnes,  να προσβάλουν την γερμανική φρουρά και να επιδιώξουν τη σύλληψη αιχμαλώτων. Επιπλέον να συλλάβουν Νορβηγούς Quislings υποστηρικτές των Γερμανών και να προσπαθήσουν να πείσουν τον ντόπιο ανδρικό πληθυσμό να τους ακολουθήσουν στην Βρετανία και να ενταχθούν στις ελεύθερες νορβηγικές δυνάμεις.

Όλη η Δύναμη Επιχειρήσεων, συγκεντρώθηκε στον προστατευμένο φυσικό όρμο του Scapa Flow  στα νησιά Όρκνεϊ  βορείως της Σκωτίας, στις 21 Φεβρουαρίου του 1941, όπου παρέμεινε μέχρι την 1η Μαρτίου. Εκεί ακολουθήθηκε ένα εντατικό πρόγραμμα εκπαίδευσης και  δοκιμών, σε περιοχή που προσομοίαζε την πραγματική περιοχή επιχειρήσεων. Η αποβατική δύναμη κατανεμήθηκε στ' αποβατικά πλοία σύμφωνα με τις αποστολές που είχε αναλάβει η κάθε μονάδα κομάντος. Το Νο 4 Κομάντο επιβιβάσθηκε στο "Βασίλισσα Έμμα" και θα προσγειαλωνόταν στα Svolvær και Brettesnes. Το Νο 3 Κομάντο ήταν στο "Πριγκίπισσα Μπεατρίς" με προορισμό τα Stamsund και Henningsvær. Η διμοιρία Μηχανικού κατανεμήθηκε ανάλογα και στις δύο καταδρομικές μονάδες και το ίδιο έγινε και με τους Νορβηγούς, οι οποίοι θα έπαιζαν παράλληλα και τον ρόλο των οδηγών και διερμηνέων στους Νορβηγούς.

Η διοίκηση και το επιτελείο της καταδρομικής δύναμης εγκαταστάθηκε στο πλοίο-ναυαρχίδα, το HMS Somali. Εκεί συγκροτήθηκε το μικτό επιτελείο της Δύναμης Επιχειρήσεων. Το πρόβλημα υποστήριξης με ναυτικά πυρά εξετάσθηκε ενδελεχώς, καθόσον τα πολεμικά πλοία δεν θα μπορούσαν να προσεγγίσουν εγγύτερα από 1 ναυτικό μίλι τις ακτές στα νορβηγικά νησιά, λόγω της διαμόρφωσης του βυθού με πολλούς ύφαλους και των ρηχών υδάτων.

Οι κομάντος θα έπρεπε να καλύπτονται από μόνοι τους με πυρά κατά την προσέγγιση των ακτών, όπως και σε περίπτωση που τα πλοία υποστήριξης θα απομακρύνονταν για αντιμετώπιση άλλης ναυτικής απειλής. Ο κάθε άνδρας θα έπρεπε να φέρει μαζί του τροφή για 48 ώρες στην ακτή.

Η Δύναμη Επιχειρήσεων αναχώρησε τις πρώτες πρωινές ώρες της  1 Μαρτίου από το  Scapa Flow και κατέπλευσε το απόγευμα της ίδιας ημέρας στα νησιά Φερόες, όπου έγινε ανεφοδιασμός σε καύσιμα και οι τελικές προπαρασκευές για την επιχείρηση. Τα μεσάνυχτα της ίδιας ημέρας μετά τον  ανεφοδιασμό, συνεχίσθηκε ο πλους προς τα νησιά Λοφότεν, για τις 3 επόμενες ημέρες.

Ο καιρός ήταν πολύ άσχημος και το τριήμερο ταξίδι προκάλεσε σχεδόν σε όλους προβλήματα με τη ναυτία. Στις 3 Μαρτίου κατά τη διάρκεια του πλου, ένα γερμανικό αναγνωριστικό αεροσκάφος, εντόπισε τη νηοπομπή και ενημέρωσε τις γερμανικές αρχές, αλλά δεν υπήρξε περισσότερο ενδιαφέρον, όπως φάνηκε στη συνέχεια.

Στις 4 Μαρτίου τα ξημερώματα, γύρω στις 4 το πρωί, φάνηκαν από μακριά τα φώτα των σπιτιών  στα νησιά Λοφότεν. Ήταν πολύ ευχάριστη στιγμή για τους κομάντος κατά την είσοδό τους μέσα στο φιόρδ Βεστ, που κατάλαβαν ότι η άφιξή τους δεν ήταν αντιληπτή ούτε αναμενόμενη. Ο αιφνιδιασμός είχε επιτευχθεί.

Ακτές αποβάσεως της καταδρομικής δύναμης (Πηγή εικόνας)

Οι καταδρομείς επιβιβάσθηκαν στις αποβατικές ακάτους, και ξεκίνησε η κίνηση ταυτόχρονα προς  τις τέσσερεις ακτές αποβάσεως στις 06.45, ακριβώς 15 λεπτά αργότερα από την καθορισμένη ώρα, ώστε να μην κινηθούν σε απόλυτο σκοτάδι. Στις 06.50 όλοι είχαν προσγειαλωθεί στις ακτές.

Βρετανοί κομάντος κατά τη διάρκεια της επιχείρησης "Claymore" (Πηγή)

 Οι κάτοικοι στην αρχή πίστεψαν ότι πρόκειται για άσκηση των Γερμανών. Τόσο πολύ πέτυχε ο αιφνιδιασμός, ώστε δεν υπήρξε καμιά αντίδραση από την πλευρά των Γερμανών. Όλοι συνελήφθησαν χωρίς να έχουν καταλάβει ακόμη τι συνέβη και άρχισε η συστηματική τοποθέτηση εκρηκτικών για την καταστροφή των εργοστασίων και των δεξαμενών του ιχθυελαίου. Η μόνη αντίδραση με πυρά προήλθε από μια  εξοπλισμένη μηχανότρατα, η οποία πρόλαβε να κάνει πέντε βολές με το πυροβόλο της προς το HMS Somali, πριν βυθιστεί. Επίσης βυθίστηκαν άλλα 9 εμπορικά πλοία συνολικού φορτίου 18.000 τόνων.

Αποβατική άκατος κατά την διάρκεια της επιχείρησης στα νησιά Λοφότεν (Πηγή)

Κατά τις 2 το μεσημέρι η τοποθέτηση των γεμισμάτων είχε ολοκληρωθεί και άρχισε η επανεπιβίβαση της καταδρομικής δύναμης.  μαζί τους πήραν 225 Γερμανούς αιχμαλώτους, 60 Quislings και 314 εθελοντές Νορβηγούς (μεταξύ των οποίων και 8 γυναίκες) που δήλωσαν να καταταγούν στις Ελεύθερες Νορβηγικές Δυνάμεις.

Δύο εργοστάσια καταστράφηκαν στο Henningsvær,  και 13 στο Svolvær. Στο Stamsund, καταστράφηκε μια μονάδα παρασκευής  μουρουνελαίου. Συνολικά καταστράφηκαν 3.600 κυβικά μέτρα ιχθυελαίου και παραφίνης.

Βρετανοί κομάντος παρακολουθούν μια δεξαμενή ιχθυελαίου να καίγεται στα νησιά Λοφότεν. (Πηγή)

Το πιο σημαντικό ίσως κέρδος της καταδρομικής επιχείρισης ήταν η ανεύρεση και η παραλαβή μιας κρυπτογραφικής γερμανικής συσκευής τύπου "Enigma" από τη μηχανότρατα που βυθίστηκε. Οι Βρετανοί μπόρεσαν για αρκετό χρονικό διάστημα να υποκλέπτουν και ν' αποκρυπτογραφούν τα γερμανικά σήματα, με αποτέλεσμα ν' αποφεύγουν περιοχές όπου δρούσαν τα γερμανικά υποβρύχια, κατά τις θαλάσσιες μεταφορές τους.

Η επιχείρηση είχε στεφθεί από απόλυτη επιτυχία, αν και δυσαρέστησε κάποιους ενθουσιώδεις κομάντος, που περίμεναν μεγαλύτερη δράση. Τη βρήκαν σε μεταγενέστερες επιχειρήσεις. Ήταν η 1η καταδρομή από τις συνολικά 12 που έγιναν στη Νορβηγία. Οι Γερμανοί δεν είχαν πλέον ησυχία όχι μόνο στη Νορβηγία, αλλά παντού.

Οι Κομάντος έγιναν ο φόβος τους σε τέτοιο βαθμό που ο Χίτλερ έβγαλε ειδική διαταγή,  για την επί τόπου εκτέλεσή τους σε περίπτωση σύλληψής τους, χρωματίζοντάς τους σαν τρομοκράτες! Χαρακτηρισμός που μέχρι σήμερα, παραμένει επίκαιρος μεταξύ αντιπάλων!

Ανιχνευτής























 

Το σαμποτάζ της Δαμάστας

Ο Λοχαγός Bill Stanley Moss στην Κρήτη

Το σαμποτάζ της Δαμάστας (Damasta Sabotage), έτσι έμεινε γνωστό  στην ιστορία, ήταν μια ανταρτική ενέργεια  που έγινε από την κρητική αντίσταση κατά των Γερμανών κατακτητών, τον Αύγουστο του 1944.

Η σχεδίαση και η οργάνωση έγινε με τη βοήθεια ενός Βρετανού αξιωματικού, του Λοχαγού Bill Stanley Moss της Υπηρεσίας Ειδικών Επιχειρήσεων, γνωστής σαν SOE, (Special Operations Executive). Ο Μος που είχε συμμετάσχει και στην απαγωγή του στρατηγού Κράιπε, δεν είχε έλθει μόνος του από τη Μ. Ανατολή. Τον συνόδευαν και 2 Κρητικοί κομάντος, που είχαν εκπαιδευτεί μαζί με τους Βρετανούς.

Στην ουσία ήταν μια ενεδρευτική προσβολή γερμανικών τμημάτων που συνέβη κοντά στο χωριό Δαμάστα. Ας πούμε όμως τα πράγματα με τη σειρά τους. 

Στις 7 Αυγούστου του '44, οι Γερμανοί, όπως το συνήθιζαν τότε, βγήκαν παγανιά στα χωριά θέλοντας να "επιστρατεύσουν" χωρικούς για καταναγκαστικές εργασίες. Ήταν ένας Γερμανός υπαξιωματικός ονόματι Γιόζεφ Ολενχάουερ, που οι ντόπιοι του είχαν δώσει το υποκοριστικό "Σήφης", ο οποίος  είχε σαν έδρα το στρατόπεδο του Γενί Γκαβέ (σημερινή ονομασία  Δροσιά) και εκείνη την ημέρα αποφάσισε με 10 άνδρες του, ν' ανέβει στ' Ανώγεια για να ψάξει για εργάτες. Κακή ιδέα, όπως αποδείχτηκε αργότερα.

Βρήκε κάποιους και με τη βία προσπάθησε να τους πάρει μαζί του. Εκείνοι αντιστάθηκαν και τότε άρχισε ο καβγάς. Με τη δύναμη των όπλων πήρε 50 ομήρους. Αλλά αυτή ήταν και η τελευταία του ενέργεια. Αντάρτες που είχαν στο μεταξύ ειδοποιηθεί έφτασαν και γρήγορα ξεκίνησε και τελείωσε μια μάχη που άφησε όλους τους Γερμανούς νεκρούς και τους ομήρους ελεύθερους.

Όλοι κατάλαβαν ότι τ' αντίποινα πλησιάζουν. Την επόμενη ημέρα, τμήμα  ανταρτών οργανωμένο από τον Εγγλέζο και έχοντας μαζί τους και ...έξι Ρώσους αιχμαλώτους που το είχαν σκάσει από τους Γερμανούς, (πώς  βρέθηκαν εκεί άραγε;), έστησαν ενέδρα σε σημείο του δρόμου που συνδέει το Ρέθυμνο με το Ηράκλειο κοντά σε μια γέφυρα της Δαμάστας, ένα χιλιόμετρο δυτικά του χωριού, που στένευε ο δρόμος. 

Οι αντάρτες τοποθέτησαν παγιδεύσεις, χρησιμοποιώντας  αντιαρματικές νάρκες τύπου Hawkins. Εκείνη την ημέρα υπήρξε μεγάλη επιτυχία. Μόλις η γερμανική φάλαγγα αυτοκινήτων έφτασε στο χώρο της ενέδρας , το πρώτο αυτοκίνητο έπεσε επάνω σε νάρκη, και ακολούθησε καταιγισμός πυρών και εκρήξεων. Η γερμανική δύναμη των 50 περίπου ανδρών εξουδετερώθηκε πλήρως. Από την μεριά των ανταρτών, σκοτώθηκε ένας Ρώσος μαχητής, και τραυματίσθηκε ένας αντάρτης, ο Μανώλης Σπιθούρης. 

Η όλη ενέργεια αργότερα αμφισβητήθηκε ως προς την σκοπιμότητά της, δεδομένου ότι επέφερε την πλήρη καταστροφή των Ανωγείων.  Υπάρχουν διαφορετικές, διιστάμενες απόψεις. Τότε όμως αυτό που προείχε ήταν να χτυπηθούν οι κατακτητές. Το αποτέλεσμα της φονικής προσβολής κατά του γερμανικού τμήματος, ήταν η έκδοση της περιβόητης διαταγής του τότε Γερμανού διοικητή της Κρήτης, στρατηγού Μύλλερ, για την πλήρη καταστροφή των Ανωγείων.

Η ανακοίνωση με καθαρά στρατιωτικό ύφος, έμοιαζε σαν ξεκαθάρισμα λογαριασμών 

"ΔΙΑΤΑΓΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΟΥ ΝΗΣΟΥ ΚΡΗΤΗΣ"

Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι το κέντρο της αγγλικής κατασκοπείας, 

Επειδή οι κάτοικοι των Ανωγείων διέπραξαν τον φόνο του επιλοχία  διοικητού του φυλακίου Γενί Γκαβέ

Επειδή οι κάτοικοι των Ανωγείων διέπραξαν το σαμποτάζ της Δαμάστας,

Επειδή οι αντάρτες κάθε προέλευσης, βρίσκουν καταφύγιο και προστασία στα Ανώγεια

Επειδή μέσω Ανωγείων διεπράχθη η απαγωγή του στρατηγού  Φον Κράιπε

ΔΙΑΤΑΣΣΟΜΕΝ

Την πλήρη καταστροφή της πόλης και την εκτέλεση οιουδήποτε άρρενος κατοίκου που θα τύχει να βρεθεί μέσα στην πόλη και γύρω απ' αυτήν σε απόσταση ενός χιλιομέτρου.

Χανιά, 13 Αυγούστου 1944

   Στρατηγός Διοικητής  

Φρίντριχ Βίλχελμ Μύλλερ    

Έτσι  το χωριό "ξυρίστηκε" από το έδαφος και 50 κάτοικοι που βρέθηκαν εκεί δολοφονήθηκαν από τους Γερμανούς. Στις 21 Αυγούστου, οι Γερμανοί έπιασαν και 30 άντρες από τη Δαμάστα και τους εκτέλεσαν με την κατηγορία της συμμετοχής του χωριού στο σαμποτάζ, αφού δεν ειδοποίησαν τις κατοχικές αρχές για την ενέργεια των ανταρτών, αν και  την εγνώριζαν από νωρίτερα.

Ο Μύλλερ καταδικάστηκε σε θάνατο τον Δεκέμβριο του 1946 σαν εγκληματίας πολέμου για αυτή του την πράξη αλλά και για άλλες, κατά την διάρκεια του πολέμου. Εκτελέσθηκε "δια τυφεκισμού" από στρατιωτικό απόσπασμα  τον Μάιο του 1947. Του δόθηκε αρκετός χρόνος για να σκεφτεί τι είχε κάνει.

Πηγή

Επιχείρηση Albumen

Το αεροδρόμιο του Μάλεμε, Αύγουστο του 1941. Διακρίνονται αεροσκάφη υπό επισκευή, μετά τη μάχη της Κρήτης.

Επιχείρηση "Albumen" (Ασπράδι) ονομάστηκε η πρώτη καταδρομική επιχείρηση των Βρετανών  εναντίον των γερμανικών αεροδρομίων της τότε κατεχόμενης Κρήτης, που έλαβε χώρα τον Ιούνιο του 1942. Ήταν μια επιχείρηση που είχε σαν σκοπό να εμποδίσει τις αεροπορικές δυνάμεις των Ναζί να υποστηρίξουν το "Άφρικα Κορπ" (Afrika Korps) κατά τη διάρκεια του πολέμου της ερήμου στη Βόρειο Αφρική. 

Αυτές οι καταδρομικές ενέργειες στην Κρήτη, σχεδιάστηκαν σε συνδυασμό με αντίστοιχες εναντίον αεροδρομίων του Άξονα στη Βεγγάζη, στη Ντέρνα και στη Μπάρκα της Λιβύης και συγκαταλέγονται ανάμεσα στις πρώτες αποστολές δολιοφθοράς εντός της κατεχόμενης Ευρώπης. Ίσως ήταν και μια πρώτη απάντηση, μετά από τη μάχη της Κρήτης. 

Στα τέλη της Άνοιξης του 1942, τα αεροδρόμια της Κρήτης απέκτησαν μεγάλη στρατηγική αξία, σαν βάσεις ανεφοδιασμού των γερμανικών στρατευμάτων στη Βόρειο Αφρική, ειδικά κατά την προέλασή τους προς το δέλτα του Νείλου.. Η γερμανική πολεμική αεροπορία, η γνωστή Λουφτβάφε, εκτός από τα μεταγωγικά, είχε εκεί σταθμευμένα αεροσκάφη αναγνώρισης  καταδιωκτικά και βομβαρδιστικά, με τα οποία κάλυπτε όλη τη νοτιοανατολική Μεσόγειο. 

Οι σύμμαχοι επιδιώκοντας να παρεμποδίσουν τις παραπάνω δυνατότητες των Γερμανών, σχεδίασαν την αποστολή τριών καταδρομικών τμημάτων SBS και ενός των SAS, με σκοπό την προσβολή των αεροδρομίων του Ηρακλείου, του Τυμπακίου, του Καστελίου Πεδιάδος και του Μάλεμε.

Μεταγωγικό Me 323 σε αεροδρόμιο της Κρήτης, 1941.

Οι τύποι των γερμανικών αεροσκαφών που χρησιμοποιούνταν εκείνη την εποχή, περιλάμβαναν τα Ju 52 και τα Me 323 σαν μεταγωγικά, τα Ju 88 και τα Ju 86 βομβαρδιστικά και φωτοαναγνώρισης και τα Bf 109 σαν καταδιωκτικά.

 Ju 52 στην Κρήτη, 1943

Το αεροδρόμιο του Ηρακλείου, ανατέθηκε στους SAS ενώ τα υπόλοιπα αεροδρόμια τ' ανέλαβαν οι SBS. Τα τμήματα των  SBS τα υποδέχτηκε στην Κρήτη ο "Τομ" ένας Αυστραλός  αξιωματικός-σύνδεσμος με την κρητική αντίσταση, ο οποίος τους παρείχε ντόπιους οδηγούς.

Δεν βρέθηκαν πολλά στοιχεία για την οργάνωση, τον έλεγχο και τη διοίκηση όλων αυτών των τμημάτων, αλλά το βέβαιο είναι ότι υπήρχε συντονισμός από το Στρατηγείο της Μ. Ανατολής. Όλες οι προσβολές, σχεδιάστηκαν να γίνουν τη νύκτα 7/8 Ιουνίου του 1942.

Αεροδρόμιο του Ηρακλείου.

Ο Γάλλος ταγματάρχης Ζορζ Μπερζέ, τέθηκε επικεφαλής της περιπόλου SAS που περιλάμβανε τον λόρδο Τζέλικο λοχαγό του βρετανικού στρατού σαν υποδιοικητή, 3 Γάλλους αλεξιπτωτιστές-κομάντος του Ελεύθερου γαλλικού στρατού και ένα Έλληνα έφεδρο ανθυπολοχαγό τον Κωστή Πετράκη, σαν οδηγό. Η περίπολος μεταφέρθηκε στην Κρήτη με το ελληνικό υποβρύχιο "Τρίτων".

Ο χρονικός πίνακας διεξαγωγής της επιχείρησης δεν υλοποιήθηκε σωστά λόγω απρόβλεπτων καταστάσεων και έτσι οι έξι σαμποτέρ βγήκαν με ελαστικές λέμβους, στην παραλία του κόλπου των Μαλίων με το πρώτο φως της 10 Ιουνίου, πολύ ανατολικότερα από τη σχεδιασθείσα ακτή Καρτερού. 

Διηγείται ο Πετράκης, σε ένα άρθρο της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" της 17 Μαρτίου 1980:

"…η αποστολή ξεκίνησε από την Αλεξάνδρεια με το υποβρύχιο Τρίτων με κυβερνήτη τον Επαμεινώνδα Κοντογιάννη. 

Εκείνη την ώρα για μένα το κυβερνούσε ο πυρπολητής Κωνσταντίνος Κανάρης σε άλλους καιρούς εξ'ίσου ματωμένους και ωραίους. 

Στη διάρκεια της αποστολής ο Μπερζέ άνοιξε τον πρώτο απόρρητο φάκελο. Πηγαίναμε για την Κρήτη. Θα ανατινάζαμε το αεροδρόμιο του Ηρακλείου εκεί που πριν 6 χρόνια υπηρέτησα σα νεοσύλλεκτος στρατιώτης και αργότερα σαν αξιωματικός. Την νύχτα της 10ης Ιουνίου αναδυθήκαμε 4-5 μίλια ανοιχτά από τα Μάλια.

Επιβιβαστήκαμε σε δυο πτυσσόμενες βάρκες ανά τρία άτομα, ενώ ρυμουλκούσαμε μια τρίτη φορτωμένη με τα εκρηκτικά. Μετά από τρίωρη κωπηλασία φθάσαμε στη στεριά. Πήραμε τις αποσκευές με το επικίνδυνο φορτίο και βουλιάξαμε τις βάρκες. Μας θεριεύει η ελπίδα του θανάτου, τέλεια αφαιρεμένοι και δοσμένοι στον προορισμό μας…"

Η περίπολος κινούμενη μόνο νύκτα, ενώ την ημέρα κρυβόταν, μπόρεσε να φτάσει κοντά στο αεροδρόμιο την νύκτα της 12 προς 13 Ιουνίου 1942. Μετά από σύντομη αναγνώριση, οι κομάντος διαπίστωσαν την μεγάλη κίνηση του αεροδρομίου λόγω συχνής απογειώσεως μεταγωγικών  και δεν μπόρεσαν να ενεργήσουν την ίδια νύκτα, φοβούμενοι την πρόωρη και άσκοπη  αποκάλυψή τους.

Την επόμενη όμως νύκτα, 13/14 Ιουνίου, κατόρθωσαν να διεισδύσουν απαρατήρητοι στο αεροδρόμιο, υπό την κάλυψη των βομβών που έριχναν αεροσκάφη της βρετανικής αεροπορίας  της RAF, μετά από συνεννόηση που είχε προηγηθεί. Η περίπολος μπόρεσε να καταστρέψει συνολικά 20 αεροσκάφη Ju 88 με χρήση βομβών τύπου Λιούις (Lewes bombs).

Γερμανικά Βομβαρδιστικά Ju 88 πάνω από την Αστυπάλαια το 1943

Κατά την διάρκεια της αποχώρησης της περιπόλου οι 4 Γάλλοι κομάντος, περιμένοντας σε σημείο ανασυγκρότησης (RV Point) βρέθηκαν αντιμέτωποι με γερμανικό τμήμα, (μετά από προδοσία δυστυχώς) και ο ένας σκοτώθηκε επί τόπου, ενώ οι άλλοι τρεις πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Το ζευγάρι Τζέλικο-Πετράκης, που είχαν απομακρυνθεί για να συντονίσουν την εκκένωση της περιπόλου από την Κρήτη, γλύτωσαν. 

Τελικά διέφυγαν προς Αίγυπτο στις 23 Ιουνίου με καΐκι. Αργότερα ο Τζέλικο, στον οποίο απονεμήθηκε το μετάλλιο διακεκριμένης υπηρεσίας ( DSO) για την επιχείρηση αυτή, συμμετείχε και σε άλλες τέτοιου είδους ειδικές επιχειρήσεις και εμφανίστηκε σε αρκετές κρίσιμες για την ελληνική ιστορία στιγμές. 

Όσο για τον Πετράκη, "Ποιός ...Πετράκης;;" ήταν η απάντηση του ελληνικού κράτους όταν πολύ αργότερα τον αναζητούσε το BBC για να κάνει μια εκπομπή για την διεξαγωγή της επιχείρησης! 

Οι Γάλλοι αιχμάλωτοι αφού ανακρίθηκαν υπό την απειλή τη εκτέλεσης, μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης αιχμαλώτων πολέμου Oflag X-C. Ο Μπερζέ στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο κάστρο Colditz της Σαξονίας, όπου οι Γερμανοί πήγαιναν όσους είχαν αποπειραθεί να δραπετεύσουν ή ήταν επιρρεπείς σε κάτι τέτοιο. Εκεί συνάντησε και τον  Ντέιβιντ  Στέρλινγκ,(David Stirling) πρώτο διοικητή των SAS, ο οποίος είχε επίσης συλληφθεί τότε. Ευτύχησαν και οι δύο διότι δεν είχε εκδοθεί ακόμη η περίφημη διαταγή του Χίτλερ περί άμεσης εκτέλεσης των σαμποτέρ όπου και αν συλλαμβάνονταν.

Μπορείτε να διαβάσετε με περισσότερη λεπτομέρεια την όλη καταδρομική επιχείρηση στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου, πιέζοντας τον σύνδεσμο "Επιχείρηση Ηρακλείου"

Επιχείρηση Καστελίου

Η περίπολος Καστελίου είχε επικεφαλής ένα Ιρλανδό λοχαγό  τον Ντάνκαν και περιλάμβανε 2 Βρετανούς υπαξιωματικούς των SBS και το Έλληνα χωροφύλακα Βασίλη Δραμουντάνη. Σ΄αυτή την περίπτωση η επιχείρηση εκτυλίχτηκε ομαλά και σύμφωνα με την αρχική σχεδίαση. 

Στις 7 Ιουνίου οι κομάντος βοηθούμενοι από  ντόπιους κατοίκους της αντίστασης, κατόρθωσαν να διεισδύσουν απαρατήρητοι στο αεροδρόμιο και να καταστρέψουν 5 αεροσκάφη να προκαλέσουν βαριές ζημιές σε 29 άλλα και να κάψουν αρκετά αυτοκίνητα και αποθήκες καυσίμων, με χρήση βομβών και εκρηκτικών μηχανισμών επιβράδυνσης.

Συνήθως αυτή η επιχείρηση αναφέρεται σαν 1η καταδρομή του Καστελίου, για να ξεχωρίζει από την 2η καταδρομή που έγινε τον Ιούλιο του 1943, πάλι από SBS, αλλά αυτή τη φορά υπό τον Δανό ταγματάρχη Άντερς Λάσσεν (Anders Lassen) υποστηριζόμενο από τον Κίμωνα Ζωγραφάκη.

Η καταδρομή στο Τυμπάκι

Η καταδρομή στο Τυμπάκι δεν είχε αποτέλεσμα, απλούστατα γιατί τ' αεροδρόμιο δεν λειτουργούσε εκείνη την περίοδο, λόγω των ζημιών που είχε υποστεί από συμμαχικούς βομβαρδισμούς και δεν υπήρχαν αεροσκάφη εκεί, γιατί είχαν μεταφερθεί σε άλλα αεροδρόμια.

Η καταδρομή στο Μάλεμε

Ούτε στο Μάλεμε μπόρεσε η περίπολος να καταφέρει κάτι! Εδώ τα πράγματα ήταν πιο δύσκολα. Τα μέτρα ασφάλειας ήταν πολύ καλά, ενώ ο περιμετρικός φράκτης είχε ηλεκτροφόρα καλώδια που έκαναν την διάρρηξή τους αδύνατη. Οι κομάντος αποφάσισαν να ακυρώσουν την αποστολή και να εγκαταλείψουν τον στόχο.

Όλες οι περίπολοι εκκενώθηκαν στις 23 Ιουνίου από σημείο της ακτής Τρυπητής, νότια από το χωριό Κρότος και μεταφέρθηκαν με καΐκι, στη Μάρσα Ματρούχ.

Η επιχείρηση "Albumen", καθυστέρησε αρκετά και επιζήμια τους Γερμανούς στον ανεφοδιασμό των στρατευμάτων του Ρόμελ, επέτρεψε σε συμμαχικές νηοπομπές να περάσουν ανενόχλητες και να ενισχύσουν τα συμμαχικά στρατεύματα και προκάλεσε την αντικατάσταση, του μέχρι τότε Γερμανού στρατιωτικού διοικητού νήσου στρατηγού Αλεξάντερ Αντρέ (Alexander Andrae) από τον αλεξιπτωτιστή στρατηγό Μπρούνο Μπρόιερ (Bruno Bräuer). 

Προκάλεσε όμως και τον θάνατο Ελλήνων πατριωτών! Μετά το αποτέλεσμα της καταδρομικής επιχείρησης με 25 αεροπλάνα κατεστραμμένα και 12 Γερμανούς στρατιώτες νεκρούς, σαν αντίποινο οι δυνάμεις κατοχής εκτέλεσαν 50 Έλληνες από την ευρύτερη περιοχή του Ηρακλείου, στις 14 Ιουνίου, την αμέσως επόμενη ημέρα από την καταδρομή στο εκεί αεροδρόμιο. Είχε προηγηθεί από τις 3 Ιουνίου η εκτέλεση άλλων 12 Ελλήνων πατριωτών από το Ηράκλειο. Σήμερα,  η οδός "62 Μαρτύρων" στην πόλη του Ηρακλείου έχει ονομασθεί έτσι σε ανάμνηση αυτών των νεκρών.

Ανιχνευτής

Επιχείρηση Titanic

Βρετανοί Αλεξιπτωτιστές-Ανιχνευτές συγχρονίζουν τα ρολόγια τους πριν την απογείωση για ρίψη στη Νορμανδία (Πηγή)

Στις 6 Ιουνίου του 1944 το πρωί, ξεκίνησε η μεγάλη συμμαχική επιχείρηση "Overlord" που περιλάμβανε τον διάπλου των στενών της Μάγχης και την απόβαση στις γαλλικές ακτές της Νορμανδίας. Εκεί κάθε χρόνο,  συγκεντρώνονται οι ηγέτες των χωρών που είχαν εμπλακεί στον πόλεμο και στην επιχείρηση, νικητές και νικημένοι, για ν' αποτίσουν τον φόρο τιμής στους νεκρούς και να δείξουν με την παρουσία τους (δυστυχώς μόνο θεωρητικά), ότι πρέπει να υπάρχει ενότητα και όχι να καλλιεργούνται μίση, που οδηγούν σε πόλεμο. Από ελληνικής πλευράς, συμμετείχαν ελληνικά πλοία στην αποβατική ενέργεια.

Πριν όμως ξεκινήσει αυτή η επιχείρηση τότε, έγινε η προετοιμασία όχι μόνο σε επίπεδο συγκέντρωσης δυνάμεων, αλλά και με την εφαρμογή υποβοηθητικών επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων και επιχειρήσεων παραπλάνησης.

Η ιδέα ήταν να παραπληροφορήσουν τις γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών, ως προς τον χρόνο και τον τόπο διενέργειας μεγάλων επιθετικών επιχειρήσεων προς την γερμανοκρατούμενη Ευρώπη. Να τους παραπλανήσουν ως προς την εκτέλεση της απόβασης στην Νορμανδία.

Γι' αυτό οι τότε 3 σύμμαχοι ηγέτες, ο Στάλιν, ο Τσόρτσιλ και ο Ρούσβελτ, σε δύο διαδοχικές συσκέψεις που είχαν, μία στο Κάιρο και μια στην Τεχεράνη το 1943, συζήτησαν το θέμα και συμφώνησαν σε μια ενιαία γραμμή ενεργειών.

Ο στόχος ήταν βασικά να εκτελεσθεί η απόβαση στη Νορμανδία. Αλλά παράλληλα έπρεπε να τηρούν τους Γερμανούς στο θέατρο επιχειρήσεων της Ευρώπης, σε μια κατάσταση ασάφειας ως προς τον τόπο και τον χρόνο. Έπρεπε να πείσουν τους Γερμανούς, ότι θα μπορούσε να εκδηλωθεί μια τέτοια ενέργεια οπουδήποτε στην ευρωπαϊκή ακτογραμμή είτε στο βορρά είτε στο νότο.

Με αυτόν τον τρόπο οι Γερμανοί θα ήταν υποχρεωμένοι να τηρούν στρατεύματα παντού και να έχουν διεσπαρμένες δυνάμεις, που δεν θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν και να επέμβουν έγκαιρα στο σημείο της πραγματικής προσβολής. Οι δε δυνάμεις άμεσης επέμβασης και οι εφεδρείες, θα αναγκάζονταν να βρίσκονται σε συνεχή ετοιμότητα, με αποτέλεσμα να εθίζονται στην απειλή και στο τέλος να ..χαλαρώνουν! (Μια σύγκριση με την σημερινή "ημετέρα" κατάσταση θα ήταν πολύ καλή υπόθεση εργασίας)

Έτσι τότε στην Τεχεράνη, μπήκαν οι βάσεις για ένα μεγαλόπνοο γενικό σχέδιο παραπλάνησης, που έλαβε την κωδική ονομασία "Bodyguard" δηλαδή "Σωματοφύλακας". Για την ιστορία, δεν βγήκε τυχαία το όνομα. Ο Τσόρτσιλ τότε, στη σύσκεψη, "πέταξε" μια ωραία φράση, με το τυπικό αγγλικό φλέγμα που τον χαρακτήριζε: "In wartime, truth is so precious that she should always be attended by a bodyguard of lies." (Σε πολεμική περίοδο η αλήθεια είναι τόσο πολύτιμη, που πρέπει πάντα να προστατεύεται από ένα σωματοφύλακα με ψέματα)

Το σχέδιο αυτό,  η σύνοψη του οποίου παρουσιάσθηκε στο συμμαχικό επιτελείο τον Φεβρουάριο του 1944, αποτελούσε τον κορμό πολλών άλλων επί μέρους σχεδίων, που κατένειμαν γεωγραφικά και χρονολογικά απαιτούμενες ενέργειες με μέσα επικοινωνιών, με κατασκόπους, με κινήσεις στρατευμάτων, με διπλωματικές ενέργειες και με εκτέλεση στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Όλα τα σχέδια υλοποιήθηκαν και τα περισσότερα πέτυχαν το σκοπό τους. Πράγματι η γερμανική διοίκηση είχε περιέλθει σε προβληματισμό περί των προθέσεων των αντιπάλων. Υποκλοπές γερμανικών σημάτων, (μετά την διάρρηξη του γερμανικού κώδικα κρυπτογράφησης Enigma γεγονός που τηρήθηκε επτασφράγιστο μυστικό μέχρι τέλους του πολέμου) δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις παραπλάνησης των συμμάχων έκαναν τους Γερμανούς να εκτιμούν ότι η αποβατική ενέργεια των συμμάχων θα μπορούσε να συμβεί παντού, είτε στη Μεσόγειο, ή στις γαλλικές ακτές ή ακόμη και στη Νορβηγία.

Μια σχηματική εικόνα των περιοχών της Ευρώπης όπου στόχευαν όλα τα σχέδια παραπλάνησης μπορείτε να δείτε παρακάτω.

Τα συμμαχικά σχέδια παραπλάνησης της γερμανικής ηγεσίας, ως προς τις προθέσεις των συμμάχων για την εισβολή στην Ευρώπη: Fortidude:North, εισβολή στη Νορβηγία. South, απόβαση στο Καλέ. Γινόταν συγκέντρωση εικονικών δυνάμεων στη Σκωτία και στη Νότιο Αγγλία αντίστοιχα, με ταυτόχρονη έντονη και πολλαπλή εκπομπή ραδιοσημάτων, που υποδήλωναν ύπαρξη στρατηγείων. Ironside: Εκπομπή πλαστών σημάτων που άφηναν την εντύπωση προετοιμασίας δυνάμεων για απόβαση στην περιοχή το Μπορντό. Παράλληλα δίκτυα κατασκόπων, διέσπειραν  εντέχνως πληροφοριακά στοιχεία για την επικείμενη σ' εκείνη την περιοχή απόβαση. Copperhead: Εμφάνιση σωσία του στρατηγού Μοντγκόμερι στο Γιβραλτάρ,για υποτιθέμενες επιτελικές συσκέψεις περί επικείμενης μεγάλης επιχείρησης στη Μεσόγειο. Graffham: Παραπλανητικές βρετανικές διπλωματικές ενέργειες προς τη ουδέτερη Σουηδία, που άφηναν να εννοηθεί στην γερμανική αντικατασκοπεία, ότι γίνεται προσεταιρισμός της ουδέτερης χώρας προς τη συμμαχική πλευρά, ενισχύοντας έτσι το σενάριο εισβολής στη Νορβηγία. Zeppelin: Εικονικό σχέδιο αποβατικής ενέργειας των συμμάχων στην Κρήτη, στη νότια Πελοπόννησο στην Κροατία και στη Μαύρη Θάλασσα (για την προσβολή των πετρελαιοπηγών της Ρουμανίας). Οι εικονικές συγκεντρώσεις και μετακινήσεις βρετανικών αποικιακών στρατευμάτων προς Μέση Ανατολή, ενίσχυαν την γερμανική ανησυχία. Ήταν οι ενέργειες αυτού του σχεδίου παραπλάνησης, που κράτησαν ισχυρές γερμανικές δυνάμεις μέχρι τέλους στην Ελλάδα και στα νησιά του Αιγαίου. Στο γενικότερο πλαίσιο του σχεδίου, είχε συμμετοχή και ο Ιερός Λόχος με τις αμφίβιες καταδρομές του στο Αιγαίο. Vendetta: Εικονικό σχέδιο απόβασης στη Νότια Γαλλία με σκοπό να κάνει τους Γερμανούς να κρατήσουν κατά μήκος των νότιων γαλλικών ακτών την 19η Στρατιά τους, μακριά από τις ακτές της Νορμανδίας. Ενισχυόταν η γερμανική πεποίθηση γι' αυτό, λόγω της ύπαρξης ισχυρών συμμαχικών δυνάμεων στη βόρεια Αφρική, που στην πραγματικότητα ετοιμάζονταν για επιχειρήσεις στη Γαλλία ένα μήνα μετά την απόβαση στη Νορμανδία. Ferdinand: Εικονικό σχέδιο απόβασης συμμάχων στην ιταλική Γένοβα. Royal Flush:  Διπλωματικές ενέργειες προσέλκυσης και προσεταιρισμού ουδετέρων χωρών στη συμμαχία, Τουρκίας, Ισπανίας και Σουηδίας, με σκοπό να ενισχύεται η πεποίθηση των Γερμανών για επικείμενες επιχειρήσεις είτε στο Βορρά, είτε στο Νότο. Στην περιοχή μας, μεγάλο ενδιαφέρον είχε η τουρκική προσέγγιση, που ενίσχυε τις υποψίες των Γερμανών για επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας στο Αιγαίο. Οι Τούρκοι ήταν πάντα δεκτικοί σε συμμαχικές αλλά και γερμανικές προτάσεις για προσχώρηση στο αντίστοιχο στρατόπεδο, με αντάλλαγμα νησιά του Αιγαίου.(Πηγή φωτογραφίας)

Όσο πλησίαζε χρόνος ο χρόνος για την απόβαση στη Νορμανδία, εντείνονταν οι προσπάθειες απόκρυψης και παραπλάνησης. Την παραμονή της D-Day, η βρετανική βασιλική πολεμική αεροπορία, η γνωστή RAF, ανέλαβε ακόμη 2 αποστολές παραπλάνησης με σκοπό να αποπροσανατολίσει ακόμη και την τελευταία στιγμή τις εκτιμήσεις των γερμανικών επιτελείων και να εμποδίσει την έγκαιρη συγκέντρωση γερμανικών εφεδρικών δυνάμεων στην επιλεγμένη περιοχή του προγεφυρώματος στην Νορμανδία. Η επιδίωξη ήταν να πεισθούν οι γερμανικές δυνάμεις, ότι η απόβαση θα γινόταν βορειότερα και να στρέψουν προς τα εκεί τις εφεδρείες τους, μακριά από την πραγματική ακτή απόβασης.

Η πρώτη αφορούσε στην δημιουργία πλασματικής εικόνας περί αποβατικού στόλου και πολεμικών αεροσκαφών, στην οθόνη των παράκτιων γερμανικών ραντάρ. Οι Γερμανοί που από τα μέσα του πολέμου είχαν ήδη κατασκευάσει και εγκαταστήσει ραντάρ, τα προστάτευαν με ισχυρά οχυρωματικά έργα, που άντεχαν στους επανειλημμένους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Τα είχαν καταστήσει απόρθητα οχυρά, διότι βασίζονταν στην εικόνα που τους παρείχαν σε μεγάλη εμβέλεια και επομένως και στην έγκαιρη προειδοποίηση. Οργανώθηκε ολόκληρη καταδρομική επιχείρηση των Βρετανών αλεξιπτωτιστών για να μπορέσουν τελικά να καταλάβουν οι Βρετανοί περί τίνος επρόκειτο.

Οι σύμμαχοι, αντί να προσπαθήσουν να τα καταστρέψουν με αμφίβολο αποτέλεσμα, προτίμησαν τελικά να τα εκμεταλλευθούν υπέρ τους, αφού έβαλαν επιστημονικές τους ομάδες να εργασθούν για μια λύση. Έτσι λύθηκε το πρόβλημα με τη χρήση μικρών λεπτών φύλλων αλουμινίου, τα λεγόμενα Chaffs πάνω στα οποία αντανακλούσαν τα κύματα του ραντάρ και πολλαπλασίαζαν τις ενδείξεις, περί μεγάλου αριθμού ιπταμένων μέσων, ή "μπλόκαραν" την οθόνη. Βέβαια ήταν μια μέθοδος που και οι δύο αντίπαλοι χρησιμοποιούσαν μέσα στο σύνολο των ηλεκτρονικών μέτρων και αντιμέτρων που επινοήθηκαν κατά τη διάρκεια του 2ου ΠΠ.

Άλλη μέθοδος ήταν με την εγκατάσταση κατάλληλων πομπών και αναμεταδοτών με την κωδική ονομασία "Moonshine" ή "Mandrel" επάνω σε ειδικά διασκευασμένα αεροσκάφη, που μπορούσαν να παρουσιάσουν εσφαλμένη εικόνα στα γερμανικά ραντάρ, τα οποία επιτηρούσαν την δυτική ακτογραμμή της Γαλλίας. Με τη μέθοδο αυτή, 8 αεροσκάφη που πετούσαν έχοντας τέτοιες συσκευές, μπορούσαν να μιμηθούν μια δύναμη 100 βομβαρδιστικών.

Σχηματική παρουσίαση των επιχειρήσεων ηλεκτρονικών αντιμέτρων που έγιναν τη νύκτα 5/6 Ιουνίου του 1944 προς υποβοήθηση της απόβασης στην Νορμανδία (Πηγή)

Με τις παραπάνω μεθόδους οργανώθηκαν δύο αεροπορικές επιχειρήσεις παραπλάνησης  η επιχείρηση "Taxable"  και η επιχείρηση "Glimmer". που εκτελέσθηκαν λίγο πριν από την απόβαση, δίνοντας την εικόνα στους Γερμανούς, ότι επίκειται άμεση απόβαση στο εγγύτερο σημείο των στενών του Καλέ. Παράλληλα διεξαγόταν και  αεροπορική επιχείρηση αντιμέτρων "Mandrel" που "θάμπωναν" τις γερμανικές οθόνες και δεν μπορούσαν να αντιληφθούν τις πραγματικές κινήσεις πλοίων και αεροσκαφών προς Νορμανδία.

Τέλος διεξήχθη και μια ακόμη αεροπορική επιχείρηση τακτικής παραπλάνησης, με την κωδική ονομασία "Titanic" στην οποία συμμετείχαν και 4 ομάδες των SAS με σκοπό να παρασύρουν τις γερμανικές εφεδρείες μακριά από τις πραγματικές ζώνες ρίψης αλεξιπτωτιστών κατά την D-Day.

Ένας Rupert, που διασώθηκε μέχρι σήμερα. (Πηγή)

Επρόκειτο για εικονική ρίψη αλεξιπτωτιστών που ξεκίνησε από τις δωδεκάμισι το βράδυ 5/6 Ιουνίου μέχρι τα ξημερώματα της 6 Ιουνίου 1944. Για την ακρίβεια, επρόκειτο περί ομοιωμάτων αλεξιπτωτιστών (dummies), που τους έδωσαν το παρατσούκλι "Rupert". Είχαν το μισό ύψος ενός ανθρώπου μετρίου αναστήματος. Το βράδυ το περίγραμμά τους έμοιαζε πολύ με αυτό ενός πραγματικού αλεξιπτωτιστή. Μόλις χτύπαγαν στο έδαφος, έσκαγαν, κάνοντας θόρυβο πυροβολισμού και καίγονταν, ώστε όταν έβρισκαν τα απομεινάρια τους, να υπέθεταν ότι οι αλεξιπτωτιστές που φορούσαν τ' αλεξίπτωτο, βγάζοντάς το, το έκαιγαν για να μην το μαζέψουν άθικτο οι Γερμανοί.

Η επιχείρηση περιλάμβανε, 3 σχεδόν παράλληλες χρονικά ενέργειες, σε  αντίστοιχα διαφορετικά σημεία, που είχαν επιλεγεί σαν υποτιθέμενες ζώνες ρίψης (ΖΡ) αλεξιπτωτιστών. Έπεσαν 200  Ruperts, μαζί με 12 άνδρες των SAS, βόρεια του ποταμού  Seine  (Σηκουάνα)  κοντά στις πόλεις  Yvetot, Yerville,Doudeville   και  Fauville, προσομοιάζοντας τη ρίψη μεγάλης μονάδας αλεξιπτωτιστών.

Άλλοι 50 Ruperts έπεσαν στην περιοχή Calvados κοντά στην πόλη Maltot ώστε να παρασύρουν τις γερμανικές εφεδρείες μακριά και δυτικά της πόλης Caen βόρεια της οποίας θα έπεφταν Βρετανοί αλεξιπτωτιστές την ήμερα της απόβασης.

Τέλος, άλλοι 200 Ruperts έπεσαν κοντά στην πόλη Marigny με άλλες δύο ομάδες SAS. Οι συγκεκριμένες ομάδες που ρίχθηκαν κοντά στην πόλη του Saint-Lô μετέφεραν μαζί τους μεγαφωνικές συσκευές και γραμμόφωνα που μετέδιδαν για 30 λεπτά στ' αγγλικά φωνές ανδρών με εντολές, όπως σε μια πραγματική ρίψη, καθώς και θορύβους βολών όπλων, ακόμη και όλμων.

Η παραπλάνηση των Ruperts τελικά έπιασε! Στις 2 το πρωί της 6 Ιουνίου, όπως διαπιστώθηκε από υποκλοπές σημάτων τους, οι γερμανικές μονάδες της περιοχής ανέφεραν προσγείωση αλεξιπτωτιστών στις παραπάνω περιοχές. Η ανωτέρα στρατιωτική διοίκηση της περιοχής εξέδωσε εντολή ετοιμότητας για την ενδεχόμενη απόβαση στα στενά του Καλέ.

Εφεδρικές μονάδες αρμάτων και πεζικού διατάχθηκαν να εξουδετερώσουν τους αλεξιπτωτιστές με έρευνας περιοχής και έτσι απομακρύνθηκαν από την πραγματική ακτή απόβασης και από τους αιγιαλούς "Ομάχα" και "Γκολντ", καθώς και από τις ΖΡ της αμερικανικής 101ης μεραρχίας αλεξιπτωτιστών.

Η αποστολή των SAS ολοκληρώθηκε μεν με επιτυχία, αλλά 8 από αυτούς, δεν τα κατάφεραν να γυρίσουν πίσω. Είτε σκοτώθηκαν επί τόπου, είτε τους συνέλαβαν οι Γερμανοί και τους εκτέλεσαν, εφαρμόζοντας την "περίφημη" διαταγή περί κομάντος του Χίτλερ.

Ήδη από τότε διαπιστώθηκε η ικανότητα των ειδικών δυνάμεων να αναλαμβάνουν και να εκτελούν επιχειρήσεις τακτικής παραπλάνησης του αντίπαλου. Άλλωστε η ευρηματικότητα, η φαντασία και η τόλμη που χρειάζονται στην παραπλάνηση, είναι αναπόσπαστα συστατικά τους. Ξεχασμένες τακτικές, αλλά πάντα επίκαιρες.

Ίσως αν δεν είχε προετοιμασθεί το σχέδιο "Σωματοφύλακας" και δεν είχαν υλοποιηθεί όλες αυτές οι επιχειρήσεις παραπλάνησης, σήμερα πιθανόν να μην μιλούσαμε για την μεγαλύτερη νίκη αλλά για την μεγαλύτερη καταστροφή του πολέμου, γιατί η απόβαση των συμμάχων μάλλον θα αποτύγχανε, αν δεν είχαν κρατηθεί μακριά από εκεί, οι τεράστιες δυνάμεις που διατηρούσαν οι Γερμανοί σε όλη την Ευρώπη.

Ανιχνευτής

Ο άνθρωπος που δεν υπήρξε ποτέ!

Μια καταπληκτική επιχείρηση παραπλάνησης, εξελίσσεται τον Απρίλιο του 1943 με σκοπό τον αποπροσανατολισμό των Γερμανών για την επικείμενη απόβαση στη Σικελία. 

Δημιουργήθηκε "ένας άνθρωπος που δεν υπήρξε ποτέ"! Προσέφερε το σώμα του για να μπερδέψει τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες και τα κατάφερε αρκετά καλά!

Τόσο καλά, που η ιστορία του γυρίστηκε και ταινία την 10ετία του '50! Οι Γερμανική ανωτάτη διοίκηση πίστεψε ότι η επικείμενη απόβαση των συμμάχων θα γινόταν στην Σαρδηνία και στην νότια Πελοπόννησο! Εδώ "κολλάει" κατά κάποιο τρόπο, και η έντονη δραστηριότητα στο Αιγαίο με τις επιχειρήσεις του Ιερού Λόχου!

Διαβάστε για την επιχείρηση "Mincemeat" (Κιμάς) για να καταλάβετε καλύτερα! 

Mια νέα έκδοση της ταινίας (2021), παίζεται στην πλατφόρμα του Netflix.

Ανιχνευτής

Για να μην ξεχνιόμαστε!

Η μάχη του Άρνεμ

Η οδική γέφυρα του Άρνεμ, όπως φωτογραφήθηκε απ' αέρος την δεύτερη ημέρα των επιχειρήσεων. Στο βόρειο άκρο της διακρίνονται κατεστραμμένα γερμανικά οχήματα και βρετανικά τμήματα σε αμυντική διάταξη. (Πηγή)

Η μάχη του Άρνεμ, ήταν μια από τις πιο μεγάλες  διακλαδικές επιχειρήσεις του 2ου ΠΠ που έλαβε χώρα στο διάστημα μεταξύ 17 και 26 Σεπτεμβρίου του 1944.  Περιλάμβανε μιας μεγάλης κλίμακας αεραποβατική επιχείρηση, μετά από την απόβαση στη Νορμανδία, με σκοπό την έγκαιρη κατάληψη των γεφυρών του Ρήνου που βρίσκονταν κοντά στην ομώνυμη ολλανδική πόλη, έτσι ώστε να  διατηρηθούν  ανέπαφες μέχρις συνένωσης με τις προελαύνουσες συμμαχικές δυνάμεις.

Οι σύμμαχοι επιδίωκαν με την κατάληψη τέτοιων γεφυρών ή περασμάτων, να παρακάμψουν την ισχυρή γερμανική αμυντική γραμμή Siegfried  και να εισχωρήσουν γρήγορα στην κοιλάδα του Ρουρ όπου βρισκόταν η βαριά βιομηχανική περιοχή των Γερμανών. Έτσι εκτιμούσαν ότι θα μπορούσαν να σταματήσουν την γερμανική "πολεμική μηχανή" και ότι θα επέσπευδαν την λήξη του πολέμου.

Πολύ καλή σύλληψη της ιδέας ενεργείας, που ανήκε στον Στρατηγό Μοντγκόμερι, αλλά πολύ δύσκολη στην εκτέλεση, όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων. Το γενικό σχέδιο των αεραποβατικών επιχειρήσεων, πήρε την ονομασία "Market Garden". Η αμερικανική 101 αεραποβατική μεραρχία ανέλαβε την κατάληψη γεφυρών στην περιοχή του Έιντχοβεν, ενώ η επίσης αμερικανική 82 αεραποβατική μεραρχία ανέλαβε να εξασφαλίσει τα περάσματα στην περιοχή του Νέιμεγχεν

Η σχεδίαση για τις γέφυρες του Άρνεμ, προέβλεπε την ρίψη αλεξιπτωτιστών και την προσγείωση στρατευμάτων με ανεμοπλάνα όπως φαίνεται στο σχεδιάγραμμα παρακάτω.

Με την μπλε γραμμή απεικονίζεται η γραμμή του αεροπρογεφυρώματος που σχεδίαζαν να διατηρήσουν οι Βρετανοί αλεξιπτωτιστές μέχρι να συνενωθούν με τις προελαύνουσες χερσαίες δυνάμεις τους.  Νότια με την ένδειξη DZ "K"΄φαίνεται η τότε σχεδιασθείσα ζώνη ρίψεως των Πολωνών. Όλες οι ζώνες είχαν σχεδιαστεί να βρίσκονται μακριά από την γέφυρα γιατί οι πληροφορίες των Βρετανών ανέφεραν την ύπαρξη αντιαεροπορικών μέσων γύρω απ' αυτήν. Η ζώνη με την επισήμανση: SDZ "V" (ζώνη ρίψεως εφοδίων) καθώς και η ΖΡ της πολωνικής ταξιαρχίας που βρίσκονταν εγγύς, θα ενεργοποιούνταν σε μεταγενέστερο χρόνο, μετά την κατάληψη της γέφυρας από το 1ο κύμα της αεραποβατικής δύναμης.   (Πηγή)

Οι γέφυρες του Άρνεμ, (μια οδική, μια σιδηροδρομική και 1 πορθμείο), βρίσκονταν στο βορειότερο σημείο της ζώνης ενεργείας του βρετανικού ΧΧΧ Σώματος Στρατού το οποίο είχε σχεδιασθεί να προελάσει ανατολικά μέσα στη Γερμανία, σαν πρώτο κλιμάκιο της 2ης βρετανικής στρατιάς, εκμεταλλευόμενο την διατήρηση των ανέπαφων γεφυρών από τις αεραποβατικές δυνάμεις, με τις οποίες θα έκανε συνένωση εντός δύο έως τριών ημερών από την ημέρα έναρξης της αεραποβατικής επιχείρησης.

Την κατάληψη των γεφυρών του Άρνεμ, που βρισκόταν 97 χιλιόμετρα πίσω από τις εχθρικές γραμμές, την ανέλαβε η 1η βρετανική αεραποβατική μεραρχία, με διοικητή τον υποστράτηγο Ρόι Έρκχαρτ συνεπικουρούμενη από ένα σύνταγμα ανεμοπτέρων και από την ανεξάρτητη πολωνική 1η ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών.

Η μεραρχία περιλάμβανε δύο ταξιαρχίες αλεξιπτωτιστών, μια αερομεταφερόμενη ταξιαρχία (με ανεμοπλάνα), μια μοίρα πυροβολικού, μονάδα μηχανικού, μονάδα εφοδιασμού-μεταφορών, μονάδα υγειονομικού. Όλες οι μονάδες είχαν πολεμική εμπειρία από επιχειρήσεις σε άλλα μέτωπα, αλλά η μεραρχία σαν σχηματισμός, για πρώτη φορά ανελάμβανε πολεμική αποστολή με πλήρη συγκρότηση. Ο δε διοικητής της ανελάμβανε επίσης για πρώτη φορά διοίκηση μεραρχίας και το οξύμωρο ήταν, ότι τον έπιανε ..ναυτία όταν ταξίδευε με αεροπλάνο!

Οι Βρετανοί θεώρησαν ότι θα ήταν μια εύκολη επιχείρηση, εκτιμώντας ότι ο αντίπαλος, είχε ήδη αποδιοργανωθεί υποχωρώντας μπροστά στην προέλαση των συμμάχων. Οι εκτιμήσεις τους όμως ήταν λανθασμένες, γιατί βασίστηκαν σε λάθος πληροφορίες, οι οποίες ανέφεραν για την περιοχή του Άρνεμ,  ύπαρξη τμημάτων επιστρατευμένων εφέδρων μεγάλης ηλικίας, αμελητέας επικινδυνότητας για τους αλεξιπτωτιστές!

 Για την ακρίβεια, οι πληροφορίες υπήρχαν για την ύπαρξη γερμανικών δυνάμεων και μάλιστα τεθωρακισμένων στην περιοχή, προερχόμενες και από την ολλανδική αντίσταση, αλλά δεν αξιοποιήθηκαν στο βαθμό που έπρεπε. Η "ζέση" για την αεραποβατική επιχείρηση, συνεπήρε τους επιτελείς αξιωματικούς-αλεξιπτωτιστές και δεν έδωσαν την βαρύτητα που έπρεπε στην ανάλυση των πληροφοριών. Ειδικότερα ήθελαν να αποδείξουν ότι μπορούν ν' αναλάβουν αυτοδύναμα τέτοιες αποστολές! Εδώ έγινε το μεγάλο σφάλμα!

 Στην πραγματικότητα η περιοχή του Άρνεμ είχε καθοριστεί από τους Γερμανούς σαν χώρος ανασυγκροτήσεως των εφεδρικών μονάδων τους που είχαν αποχωρήσει από την περιοχή του Ατλαντικού, ειδικά μετά την κατάληψη της Αμβέρσας από τους συμμάχους, αρχές Σεπτεμβρίου 1944. Στην περιοχή, δυτικά της πόλης,  βρίσκονταν σταθμευμένες γερμανικές μονάδες όλων των κλάδων, που αποτελούσαν μια μικτή δύναμη επιχειρήσεων,  δυνάμεως 7 ταγμάτων, με ένα στρατηγείο μετόπισθεν.

Κοντά στο Άρνεμ, ήταν εγκατεστημένο το στρατηγείο του διοικητή της γερμανικής Ομάδος Στρατιών Β το οποίο είχε σαν αποστολή την αναδιοργάνωση των σκορπισμένων μονάδων και την οργάνωση της άμυνας της περιοχής.

Επιπλέον βόρεια του Άρνεμ, είχαν συγκεντρωθεί για αναδιοργάνωση, μονάδες του ΙΙου τεθωρακισμένου σώματος στρατού των SS, προερχόμενες από την 9η και 10η τεθωρακισμένες μεραρχίες SS αντίστοιχα, μετά την διαφυγή τους από τον θύλακα του Φαλέζε. Ειδικά αυτές οι μεραρχίες ήταν καλά εκπαιδευμένες στην αντιμετώπιση αεραποβατικών στρατευμάτων.

Για να γίνει πιο αντιληπτή η δυνατότητα αυτών των σχηματισμών, αρκεί να ειπωθεί ότι η 9η μεραρχία για παράδειγμα, διέθετε εκεί μια μηχανοκίνητη ταξιαρχία πεζικού, μια μοίρα πυροβολικού, δύο αυτοκινούμενες πυροβολαρχίες και μια ίλη αρμάτων. Εκτιμάται ότι η συνολική δύναμη των σχηματισμών SS έφτανε τους 7.000 άνδρες, με βαρύ εξοπλισμό!

Υπήρχαν και οι Ολλανδοί Ναζί όμως, που είχαν οργανωθεί, σε ένα τάγμα επιτήρησης των γερμανικών στρατοπέδων συγκέντρωσης της περιοχής μαζί με Ουκρανούς Ναζί,(για να μην ξεχνάμε την ιστορία). Υπήρχε ακόμη  ένα ολλανδικό τάγμα πεζικού SS που εκπαιδευόταν σε μια κοντινή πόλη.

Επομένως τα πράγματα δεν ήταν τόσο εύκολα όπως πίστευαν οι Βρετανοί αλεξιπτωτιστές πολλοί από τους οποίους είχαν πάρει στο φόρτο τους και προσωπικά αντικείμενα για "ώρες ανάπαυσης" που πίστευαν ότι θα ήταν αρκετές!

Η σχεδίαση της αεραποβατικής επιχείρησης στο Άρνεμ, παρουσιάζει ενδιαφέρον για ένα στρατιωτικό μελετητή. Λόγω της μεγάλης κλίμακας αεραπόβασης σε τρεις διαφορετικές περιοχές, εκτελούμενης από τρεις αντίστοιχα μεραρχίες,  τα αεροπορικά μεταφορικά μέσα δεν ήταν διαθέσιμα για την εκτέλεση μιας και μοναδικής διαδρομής προς τον αντικειμενικό σκοπό της βρετανικής 1ης μεραρχίας. Αποφασίστηκε λοιπόν η μεταφορά της σε τρεις διαδρομές, με εκτέλεση μιας διαδρομής ανά ημέρα.

Έτσι το σχέδιο επιχειρήσεων προέβλεπε:

 Σε 1η φάση, (1η ημέρα):

Την ρίψη της 1ης ταξιαρχίας αλεξιπτωτιστών και την προσγείωση με ανεμοπλάνα της 1ης αερομεταφερόμενης ταξιαρχίας, μαζί με μια μοίρα πυροβολικού, λόχο μηχανικού και λόχο υγειονομικού. Μαζί τους, θα προσγειωνόταν και το τακτικό στρατηγείο της μεραρχίας. Η προσγείωση των αερομεταφερομένων στρατευμάτων θα γινόταν στις ΖΠ "S" και "Z" αντίστοιχα (δείτε τον χάρτη παραπάνω), με σκοπό να εξασφαλίσουν τις υπόλοιπες σχεδιασθείσες ΖΡ και ΖΠ για τις επόμενες ημέρες.

Η ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών με τα τρία τάγματά της  θα έπεφτε στην ΖΡ "Χ" και από εκεί, το κάθε τάγμα θα ακολουθούσε δικό του δρομολόγιο για να καταλάβει τις γέφυρες του Άρνεμ. Το 2ο τάγμα κινούμενο παράλληλα με τις όχθες, θα έμπαινε στην πόλη θα απέκοπτε τον κεντρικό δρόμο προς την οδική γέφυρα και θα εξασφάλιζε την σιδηροδρομική γραμμή και το πορθμείο που βρισκόταν ανάμεσά τους. (Αυτό το τάγμα, με διοικητή τον αντισυνταγματάρχη Φροστ τράβηξε το μεγαλύτερο βάρος της μάχης τελικά).

Το 3ο τάγμα θα έμπαινε στο Άρνεμ, θα βοηθούσε στην κατάληψη της οδικής γέφυρας σε συνεργασία με το 2ο τάγμα και θα καταλάμβανε αμυντική διάταξη ανατολικά της πόλης. Το 1ο τάγμα θα προχωρούσε βόρεια της σιδηροδρομικής γραμμής και θα καταλάμβανε τα υψώματα βόρεια και βορειοδυτικά της πόλης. Μπροστά από αυτό το τάγμα θα προπορευόταν εποχούμενη διμοιρία αναγνώρισης.

Σε 2η φάση (2η ημέρα)

Η 4η ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών θα έκανε ρίψη στην ΖΡ "Υ". Τα τάγματα αυτής της ταξιαρχίας, θα ενίσχυαν και θα εξασφάλιζαν το αεροπρογεφύρωμα βόρεια και βορειοδυτικά της πόλης. Μαζί με αυτήν την ταξιαρχία, θα προσγειώνονταν με ανεμοπλάνα στην ΖΠ "Χ" μονάδα πυροβολικού και τα β' κλιμάκια της 1ης αερομεταφερόμενης ταξιαρχίας, που θα προσγειωνόταν την 1η ημέρα.

Σε 3η φάση (3η ημέρα)

Η πολωνική ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών θα έκανε ρίψη στην ΖΡ "Κ" νότια του ποταμού και καλύπτοντας την οδική γέφυρα, θα εξασφάλιζε το αεροπρογεφύρωμα ανατολικά της πόλης, αφού θα συνενωνόταν πρώτα με την πυροβολαρχία της που θα προσγειωνόταν στην ΖΠ "L".

Μετά την ολοκλήρωση των ρίψεων και των προσγειώσεων, η 1η αερομεταφερόμενη ταξιαρχία που μέχρι τότε ασφάλιζε τις ΖΡ και τις ΖΠ, θα αναδιπλωνόταν και θα εξασφάλιζε το δυτικό πλευρό του αεροπρογεφυρώματος, ενώ η 1η ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών θα αναδιατασσόταν για να καλύψει τη νότια πλευρά του αεροπρογεφυρώματος.

Σε 4η φάση (4η-5η ημέρα)

Εκτέλεση συνένωσης με τα προελαύνοντα τμήματα του βρετανικού ΧΧΧ σώματος στρατού. Στη συνέχεια η μεραρχία θα αποτελούσε ακολουθούσα δύναμη  του παραπάνω σώματος.

Καθημερινά η μεραρχία θα ανεφοδιαζόταν απ' αέρος με ρίψη εφοδίων και υλικών σε προσχεδιασμένες ΖΡ εφοδίων  "L" και  "V".

Λόγω της ανησυχίας των αεροπόρων για ύπαρξη αντιαεροπορικών όπλων στην περιοχή, όλες οι ΖΡ και ΖΠ σχεδιάστηκαν μακριά από τις γέφυρες (ειδικά οι ΖΡ και ΖΠ της 1ης ημέρας), σε αποστάσεις πάνω από 13 χιλιόμετρα. Επίσης η ανάγκη εξασφάλισης ΖΡ εφοδίων για την δύναμη, οδήγησε τους επιτελείς στην σχεδίαση αεροπρογεφυρώματος του οποίου η περίμετρος έφτανε τα ..29 χιλιόμετρα και περίκλειε όλη την πόλη του Άρνεμ!

Εύκολο στα χαρτιά, αλλά.. διαφορετικά κύλησαν τα πράγματα στην πράξη! Η κακή πληροφόρηση και οι κακές επικοινωνίες, (μάλλον καθόλου επικοινωνίες στο τέλος) τόσο στο εσωτερικό της μεραρχίας, όσο και με τα προϊστάμενα κλιμάκια, οδήγησαν σε παταγώδη αποτυχία της επιχείρησης, με μεγάλες απώλειες σε προσωπικό και υλικό!

Οι δυνάμεις συνένωσης δεν ήλθαν ποτέ! Το ΧΧΧ σώμα στρατού "κόλλησε" σε αγώνα τριβής και καθυστέρησε, μέσα από λάθος εκτιμήσεις και αποφάσεις! Μετά από 9 ημέρες αγώνα, (πολύ περισσότερες απ' αυτές που είχαν υπολογιστεί) περικυκλωμένη από ισχυρές γερμανικές δυνάμεις και με ενισχύσεις τους  που συνεχώς κατέφθαναν, η μεραρχία αναγκάσθηκε να ..διαφύγει ακολουθώντας σχέδιο εκκένωσης, αφήνοντας πίσω 1.485 νεκρούς, 6.525 συλληφθέντες και αγνοούμενους. Κατόρθωσαν να διαφύγουν 3.910 άνδρες συνολικά. Η 1η βρετανική αεραποβατική μεραρχία ποτέ δεν "συνήλθε", μετά την απώλεια των 3/4 της δύναμής της (περίπου 11.500 άνδρες μαζί με τους Πολωνούς και τα πληρώματα των ανεμοπλάνων)

Στο πεδίο της μάχης υπήρξαν δείγματα ανδρείας και από τις δύο αντίπαλες πλευρές. Δύο διοικητές ταξιαρχίας , οκτώ διοικητές ταγμάτων, και 26 διοικητές λόχων, έμειναν για πάντα εκεί.

Η περιγραφή της μάχης, όπως εξελίχτηκε, σε σχέση και με τις αντίστοιχες αεραποβατικές επιχειρήσεις των Αμερικανών, αποτυπώνεται σε ένα εξαιρετικό άρθρο της Στρατιωτικής Επιθεώρησης Σεπτ-Δεκ. 2013 (σελ. 150).

Διαβάστε όμως παρακάτω, ένα απόσπασμα από την "Iστορία του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου", του Ρεϊμόν Καρτιέ, βιβλίο των εκδοτικών οίκων Larousse και Paris Match, που με γλαφυρό τρόπο περιγράφει σε συντομία την μάχη:

"Η προσγείωσή της 1ης βρετανικής αερομεταφερόμενης μεραρχίας, υπήρξε ακόμα πιο τέλεια από ότι των δύο αμερικανικών μεραρχιών. Δεν έχασε ούτε ένα από τα 335 αεροπλάνα της και τα 319 ανεμοπλάνα της. Αντικειμενικοί της στόχοι, συγκεντρωμένοι, είναι οι δυο γέφυρες, σιδηροδρομική και οδική που περνούν, μέσα στο ίδιο το Άρνχεμ, πάνω από τον Νέντερ Ριν ή Κάτω Rhein. Δυστυχώς, μια υπερεκτίμηση της αντιαεροπορικής άμυνας οδήγησε να ορισθούν οι ζώνες ρίψης των αλεξιπτωτιστών πάρα πολύ μακριά από την πόλη. Οι άνδρες της  μεραρχίας, πρέπει να διασχίσουν 10km περίπου για ν’ αρχίσουν τη μάχη.

Έπειτα από την έξοχη προσγείωση, η συγκέντρωση των δυνάμεων είναι πολύ βραδεία. Εξ αιτίας μιας υπερβολικά προσεκτικής μεθόδου που εφαρμόζουν, οι Άγγλοι αλεξιπτωτιστές δεν αντιλαμβάνονται πως η αποκοτιά είναι η καλύτερη φρόνηση σε μια επαναστατική επιχείρηση. Ο άμαχος πληθυσμός δεν διευκολύνει τα πράγματα. Οι κάτοικοι βγαίνουν κατά μάζες από τα κομψά σπίτια του Βολφχέζε, του Ρένκεν, του Χέβηντορφ, παραληρώντας από χαρά, ανεμίζοντας τρίχρωμες σημαίες ή κρεμώντας πορτοκαλιές κορδέλες, τραβώντας τους Άγγλους στρατιώτες για να τους προσφέρουν τσάι στα σπίτια. 

Οι Άγγλοι βαδίζουν προς τη μάχη μέσα σ’ ένα πανηγύρι. Άλλωστε μια μόνη ταξιαρχία κατευθύνεται προς τους αντικειμενικούς στόχους, ενώ η άλλη αναπτύσσεται αμυντικά γύρω από τον χώρο της απόβασης. Τελικά, επειδή δυο τάγματα άφησαν τον εχθρό να ανακόψει την προώθησή τους στις παρυφές του Οοστερμπέκ, μόνο ένα τάγμα κάτω από τις διαταγές του αντισυνταγματάρχη Φροστ οφείλει να εκπληρώσει το έργο που είχε ανατεθεί σ’ ολόκληρη τη μεραρχία.

Μπροστά στο τζιπ του Φροστ, η σιδηροδρομική γέφυρα ανατινάσσεται, κουλουριάζεται σαν σκουλήκι. Συνεχίζοντας την πορεία του μέσα από τα δρομάκια του Άρνχεμ, το τάγμα φθάνει στις 20:30 στην άκρη της μεγάλης γέφυρας. Διόλου πολεμοχαρείς, οι 25 γέροι Γερμανοί στρατιώτες που την φρουρούν το βάζουν στα πόδια σαν ένας άνθρωπος. Αντί να καταλάβει αμέσως τις δυο εξόδους, ο Φροστ στέλνει συνετά μια περίπολο και όταν δέχεται τα πυρά ενός αντιαεροπορικού πυροβόλου αποφασίζει να περιμένει ως την αυγή στη δεξιά όχθη. Οι γερμανικές αναφορές για τη μάχη θα υπογραμμίσουν όλες ότι οι Άγγλοι έχασαν τις ευκαιρίες που τους παρουσιάσθηκαν με την αυστηρά ρυθμισμένη βραδύτητα των κινήσεών τους. Πείσμωνες, συχνά ηρωικοί στην επίθεση, οι Άγγλοι δεν διαθέτουν τη σπίθα από όπου ξεπηδά η επιθετική επιτυχία.

Έχει νυκτώσει. Ο Φροστ ταμπουρώνεται στα πρώτα σπίτια του Νούμεγκσβεγκ, παρ’ όλες τις διαμαρτυρίες των κατοίκων και μάλιστα τη χειροδικία μιας γριάς Ολλανδής που κτυπούσε με τον πλάστη ζαχαροπλαστικής τους ελευθερωτές της χώρας της και καταστροφείς του σπιτιού της. Οι Γερμανοί, που είχαν σπεύσει στο μεταξύ, οχυρώνονται στα σπίτια της αριστερής όχθης. Όλοι κοιμούνται μέσα σε μια υπερφυσική σιγή, αλλά η μάχη αρχίζει με σφοδρότητα με την ανατολή του ήλιου. Το τάγμα Φροστ, μόλις 500 άνδρες, επιδιώκει μάταια να διαβεί τη γέφυρα που ήταν ελεύθερη την προηγουμένη. Όλες οι απόπειρες για να του σταλούν ενισχύσεις αποτυγχάνουν. Οι Άγγλοι δεν τα καταφέρνουν. 

Ο διοικητής τους, αντιστράτηγος Άρκαρτ, εξαφανίζεται και δεν θα εμφανισθεί παρά έπειτα από τριάντα έξι ώρες, επειδή είχε αποκλεισθεί στη σοφίτα ενός σπιτιού γεμάτου Γερμανούς. Η πυκνή ομίχλη που είχε απλωθεί πάνω από την Αγγλία εμποδίζει την αποστολή του δεύτερου κλιμακίου της μεραρχίας. Η μεραρχία στο μεταξύ έχει προοδευτικά συγκεντρωθεί κοντά στο Οόστερμπεκ, γύρω στο ξενοδοχείο από όπου ο αρχιστράτηγος της γερμανικής ομάδας στρατιών στρατάρχης Model είχε φύγει εσπευσμένα τη στιγμή της απόβασης. 

Οι Άγγλοι θα τον είχαν αιχμαλωτίσει με λίγη γρηγοράδα ή όσφρηση. Οι Γερμανοί καταβάλλουν άλλωστε μια υπεράνθρωπη προσπάθεια. Καταλαβαίνουν πως η εισβολή στην πατρίδα διακυβεύεται σε μια μάχη που διεξάγεται λίγα χιλιόμετρα από τα σύνορα. Από το Rastenburg, οι ασθμαίνουσες διαταγές του Hitler κατευθύνουν προς το Άρνχεμ κάθε άτομο που μπορεί να φέρει όπλο. Κάνει την εμφάνισή του ένα τάγμα που αποτελείται αποκλειστικά από αναπήρους και διοικείται από ένα ταγματάρχη μ’ ένα πόδι που πάει στη φωτιά με δεκανίκια.

Η μόνη ελπίδα σωτηρίας της 1ης αερομεταφερόμενης βρετανικής μεραρχίας είναι η γρήγορη άφιξη χερσαίων δυνάμεων. Από τη Νιμέγκ στο Άρνχεμ η απόσταση είναι μόνο 17km, αλλά ο δρόμος διασχίζει υγρά λιβάδια όπου είναι αδύνατο να μπει έστω και ένα θωρακισμένο όχημα. Στο Ρέσσεν, ένα τάγμα SS και δυο πυροβολαρχίες των 88 αναχαιτίζουν τη μεραρχία της φρουράς. Μια άλλη μεραρχία του 30ου σώματος, η 43η, κατευθύνεται προς το μέτωπο στα δεξιά της, αλλά προχωρεί με δυσκολία ακολουθώντας δευτερεύοντες δρόμους. 

Παίζουν τότε το τελευταίο χαρτί αποφασίζοντας να ρίξουν στα νότια του Οόστερμπεκ την ταξιαρχία Πολωνών αλεξιπτωτιστών του στρατηγού Σοσαμπόβσκι. Μόνο μερικές δεκάδες κατορθώνουν να διασχίσουν τον Rhein και να συνενωθούν με τους στρατιώτες του Άρκαρτ που πιέζονται όλο και πιο σκληρά. Εκείνη τη στιγμή, ο Φροστ, τραυματισμένος είχε παραδοθεί με 200 στρατιώτες που του απέμεναν. Η επιχείρηση του Άρνχεμ απέτυχε. Διασώζουν τα υπολείμματα. Κατά την διάρκεια δυο βροχερών νυκτών 2.398 άνδρες από τις 10.095 που είχαν προσγειωθεί στα βόρεια του Rhein ξαναπερνούν με πρόχειρα πλωτά μέσα τον μεγάλο ποταμό που είχαν διαβεί πετώντας. Η 43η μεραρχία τους περισυλλέγει. Οι υπόλοιποι είναι αιχμάλωτοι ή νεκροί."

Το 1946, γυρίστηκε η πρώτη ταινία για την μάχη, με τον τίτλο "There is the Glory". Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ταινίας είναι ότι συμμετέχουν βετεράνοι της μάχης, δίνοντας μεγάλη πιστότητα των γεγονότων. Μπορείτε να την δείτε ΕΔΩ.

Αργότερα, το 1978, γυρίστηκε και η ταινία "The Bridge too far" (Η Γέφυρα που ήταν πολύ μακριά) τίτλος που αντανακλά στην απόσταση των ζωνών ρίψεως και προσγειώσεως από τις γέφυρες του Άρνεμ. Με την ταινία αυτή, στην οποία συμμετέχουν αρκετοί μεγάλοι ηθοποιοί εκείνης της περιόδου, έγινε γνωστή η μάχη στο ευρύ κοινό. Αν θέλετε, μπορείτε να την δείτε ΕΔΩ.

Το 2013, έγινε δημοπρασία ενός τηλεγραφήματος, που κατόρθωσε να στείλει ο Βρετανός διοικητής της 1ης αεραποβατικής μεραρχίας υποστράτηγος Έρκαρτ προς τον προϊστάμενό του, αναφέροντάς του τον κίνδυνο αφανισμού που αντιμετωπίζει ο σχηματισμός του, μετά από άσκοπο αγώνα 9 ημερών. Με βάση αυτή την αναφορά αποφασίστηκε η εκκένωση της μεραρχίας. Η ημερομηνία του τηλεγραφήματος, έγραφε 24 Σεπτεμβρίου 1944.

Κάθε χρόνο, τον Σεπτέμβριο, όσοι ακόμα είναι ζωντανοί από τους βετεράνους της μάχης, συγκεντρώνονται για να τιμήσουν τους νεκρούς τους εκεί στον χώρο που άφησαν την τελευταία τους πνοή.

Ανιχνευτής