Κύπρος 1974. Επιχείρηση "Λαβίδα"

 (Αναδημοσίευση άρθρου)

31 Μοίρα Καταδρομών. Άγημα απόδοσης τιμών, σε φωτογραφία του 1973. (Φωτ. αρχείου)

 "Λαβίδα" ήταν η κωδική ονομασία που δόθηκε στην νυκτερινή ενέργεια των Ελληνοκυπριακών Μοιρών Καταδρομών για την κατάληψη των στενών Αγύρτας, με σκοπό την παρεμπόδιση της συνένωσης των αποβατικών τουρκικών δυνάμεων της περιοχής Κερύνειας με τον τουρκοκυπριακό θύλακα στο Κιόνελι. Η επιχείρηση αυτή των Δυνάμεων Kαταδρομών, έγινε παράλληλα με τις ενέργειες των λοιπών δυνάμεων της κυπριακής Εθνικής Φρουράς, προς αντιμετώπιση της τουρκικής εισβολής.

Γενική Κατάσταση

Τις πρώτες ώρες της 20ης Ιουλίου 1974, οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις προχώρησαν σε αμφίβια εισβολή στο Πεντεμίλι, περίπου 8 χιλιόμετρα δυτικά από την πόλη της Κερύνειας. Οι Τούρκοι εκτέλεσαν την αποβατική ενέργειά τους, σε πρώτο χρόνο, με ένα ΣΑΣ (Συγκρότημα Αποβατικού Συντάγματος) δυνάμεως περίπου 3.000 ανδρών, που περιλάμβανε μία ίλη αρμάτων Μ 47 (12 άρματα μάχης) 20 ΤΟΜΠ  Μ 113 και Μοίρα ΠΒ (12 οβιδοβόλα των 105 χιλ.). Η απόβαση εκτελέσθηκε χωρίς ιδιαίτερη αντίσταση εκ μέρους της Κυπριακής Εθνικής Φρουράς.

Παράλληλα, υπό την πλήρη τουρκική αεροπορική κυριαρχία, εκτελέστηκε ανενόχλητα  αεραπόβαση και αερομεταφορά τουρκικών στρατευμάτων προς την περιοχή Κιόνελι, προς ενίσχυση και διεύρυνση του ήδη υπάρχοντος τουρκοκυπριακού θύλακα.

Η κυπριακή Εθνική Φρουρά, μέσα στο χάος που δημιούργησε το προηγηθέν πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου, αιφνιδιάστηκε ολοσχερώς  όπως φάνηκε από τις μετέπειτα εξελίξεις και προσπάθησε εσπευσμένως να εφαρμόσει ειδικά σχέδια, που προβλέπονταν  σε περίπτωση εκδήλωσης τουρκικής απόβασης. Δυστυχώς δεν υπήρξε ούτε άμεση, ούτε σωστή εκτίμηση και αντίδραση, που οφειλόταν σε κακή πληροφόρηση και διστακτικότητα έκδοσης διαταγών εκ μέρους του τότε ελληνικού ΑΕΔ (Αρχηγείου Ενόπλων Δυνάμεων).

Τις νυκτερινές ώρες της 20 Ιουλίου 1974, η στρατιωτική κατάσταση  είχε διαμορφωθεί, όπως φαίνεται στο σχεδιάγραμμα που ακολουθεί.

(Σχ. 1) Σχεδιάγραμμα Επιχειρήσεων που δείχνει την διαμόρφωση της κατάστασης την νύκτα της 20 Ιουλίου 1974. Με πράσινο χρώμα απεικονίζονται οι τουρκοκυπριακές και οι τουρκικές δυνάμεις. Η τουρκική αριθμητική δύναμη στον θύλακα του Κιόνελι, φαίνεται δίπλα από τα σύμβολα των μονάδων.  Η ένδειξη ΤΜΤ , αναφέρεται στην Τουρκική Οργάνωση Αντίστασης-Türk Müdafaa Teskilâti, κάτι αντίστοιχο της ελληνικής ΕΟΚΑ. (Πηγή εικόνας)

Το ΓΕΕΦ, διέταξε κατά προτεραιότητα την εξάλειψη του τουρκοκυπριακού θύλακα στο Κιόνελι, (Σχέδιο Αφροδίτη ΙΙ) με εμπλοκή της ΕΛΔΥΚ, ενώ ταυτόχρονα προσπάθησε να αναχαιτίσει το τουρκικό προγεφύρωμα στην Κερύνεια. Παράλληλα το Σύνταγμα Καταδρομών (31, 32, 33 και η επιστρατευόμενη 34 ΜΚΔ) διετάχθη να εφαρμόσει το Σχέδιο "Λαβίδα", δηλαδή την κατάληψη των στενών της Αγύρτας, τα οποία κατείχαν τουρκοκυπριακές δυνάμεις ενισχυμένες με τουρκική μονάδα αλεξιπτωτιστών, που προερχόταν από την αεραποβατική δύναμη που είχε προσγειωθεί στον θύλακα του Κιόνελι.

Διάταξη των Αντιπάλων

α. Τουρκικές Δυνάμεις

Τη διάβαση Αγύρτας την κατείχαν προ της εισβολής οι Τουρκοκύπριοι, οι οποίοι είχαν την αποστολή της διατήρησης των στενών, ώστε να μπορούν οι τουρκικές αποβατικές δυνάμεις να κινηθούν ανενόχλητα για να συνενωθούν με τον τουρκοκυπριακό θύλακα του Κιόνελι να διευρύνουν το προγεφύρωμα και να το εξασφαλίσουν για την ακολουθούσα δύναμη που θα αποβιβαζόταν στην Κερύνεια.

Οι θέσεις των τουρκοκυπριακών δυνάμεων επάνω στη διάβαση της Αγύρτας φαίνονται στο σχεδιάγραμμα 2 που ακολουθεί.

(Πηγή εικόνας: Πρακτικά Ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων)

      

Σε κάθε στόχο η δύναμή τους ανερχόταν περίπου σε δύναμη τάγματος (400 έως 600 άνδρες).

β. Ελληνικές Δυνάμεις

Η δύναμη της Εθνικής Φρουράς  περιλάμβανε γενικά :

-Σύνταγμα Καταδρομών. 

-Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού. 

-Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων, με Ρωσικής κατασκευής άρματα Τ-34. 

-Επιλαρχία Αναγνωρίσεως, με τροχοφόρα ελαφρά Τ/Θ οχήματα. 

-Έξι μονάδες Πυροβολικού Μάχης, με περισσότερα από 100 πυροβόλα, διαφόρων διαμετρημάτων. 

-Μονάδα Επακτίου Πυροβολικού. 

-Μονάδα Αντιαεροπορικού Πυροβολικού, έστω και με όπλα ξεπερασμένα, για την προσβολή αεριωθουμένων αεροσκαφών. 

-Μονάδα Βαρέων Όπλων Πεζικού, με σύγχρονα για πολλές ακόμη δεκαετίες αντιαρματικά όπλα, με βαρείς όλμους, ακόμη και λίγα φλογοβόλα.

Πολύ σημαντική ήταν η παρουσία της Ελληνικής Δυνάμεως Κύπρου (ΕΛΔΥΚ), επιπέδου συντάγματος. Αποτελείτο από 2 τάγματα πεζικού συνολικής δυνάμεως 900 περίπου ανδρών. Ήταν καλά εκπαιδευμένο και οργανωμένο.  Μαζί με το Σύνταγμα Καταδρομών αποτελούσαν τα καλύτερα συγκροτήματα   της ελληνοκυπριακής πλευράς.

Η οργάνωση των Μονάδων Καταδρομών της Κύπρου στηριζόταν στα Ελλαδικά πρότυπα. Περιελάμβανε Διοίκηση-Επιτελείο, λόχο υποστηρίξεως (ΒΟΠ) και Διοικητικής Μερίμνης, και τρεις λόχους κρούσεως. Δύναμη, ως έγγιστα, 200 άνδρες, για να φθάσει στους 320 με την επιστράτευση. 

Ο διοικητής, ο υποδιοικητής, οι διοικητές λόχων και 1-2 ακόμη κατώτεροι αξιωματικοί ήταν Ελλαδίτες αξιωματικοί των καταδρομών. Όλοι οι υπόλοιποι ήταν Κύπριοι. 

Επειδή υπήρχε στενότητα στους βαθμούς του λοχαγού και υπολοχαγού, το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Φρουράς (ΓΕΕΦ) είχε καθιερώσει την απόσπαση ενός υπολοχαγού πεζικού σε κάθε Μοίρα Καταδρομών, προκειμένου να καλύπτονται οι ανάγκες σε διοικητές λόχων. Φυσικά, οι αξιωματικοί αυτοί δεν είχαν στο ενεργητικό τους, ούτε τις εμπειρίες, ούτε τις εκπαιδεύσεις, ούτε το περιβόητο «πνεύμα» των Ελληνικών Δυνάμεων Καταδρομών. 

Σε ό,τι αφορά τον εξοπλισμό τους, αυτός ήταν παλαιός και παρωχημένος:

-Ατομικά όπλα, οπλοπολυβόλα και πολυβόλα του 2ου ΠΠ  διαφόρων τύπων και διαμετρημάτων, αγγλικής, αμερικανικής ή άλλης κατασκευής και προελεύσεως. 

-Αντιαρματικοί εκτοξευτές των 57 χιλιοστών,  των 2,36" και των 3,5" 

-Όλμοι 81 και 60 χιλιοστών, διαφόρων προελεύσεων. 

-Κράνη, αγγλικού τύπου 2ου ΠΠ. 

-Εξαρτύσεις, πυξίδες, υδροδοχεία, διόπτρες και άλλα παρελκόμενα, διαφόρων προελεύσεων, της εποχής του μεσοπολέμου ή ακόμη παλαιότερα. 

-Σακκίδια διαφόρων τύπων, αγγλικά, αμερικανικά, τύπου αστυνομίας, ακόμη και πολιτικού τύπου.

Όμως, παρά τον παλαιό τους εξοπλισμό, οι Μοίρες ήταν εκπαιδευμένες σε πολύ υψηλό βαθμό.

Το σημαντικό μειονέκτημα που είχαν έναντι των τουρκικών δυνάμεων, ήταν το γεγονός ότι από τις 15 Ιουνίου 1974, είχαν χρησιμοποιηθεί με διαταγή του προϊσταμένου τους κλιμακίου, (και με εντολή του ελληνικού Αρχηγείου Ενόπλων Δυνάμεων) στο μοιραίο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, με αρκετές απώλειες σε προσωπικό και υλικό.

Διεξαγωγή της επιχείρησης

Χάρτης περιοχής επιχειρήσεων (Πηγή εικόνας: Πρακτικά Ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων)

Η Διοίκηση Δυνάμεων Καταδρομών Κύπρου, με διοικητή τον συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Κομπόκη, εφήρμοσε το σχέδιο «Λαβίδα», δηλαδή την εκτέλεση νυχτερινής καταδρομικής επιχειρήσεως, για την κατάληψη της διαβάσεως Αγύρτας. Οι ΑΝΣΚ που τους ανατέθηκαν, φαίνονται στο παραπάνω σχεδιάγραμμα.

Σύμφωνα με το σχέδιο, η 31 Μοίρα Καταδρομών έπρεπε να καταλάβει το ύψωμα Κοτζά-Καγιά, αμέσως νοτίως του φρουρίου του Αγίου Ιλαρίωνος επί του Πενταδακτύλου, το οποίο ελέγχει εκ δυσμών την διάβαση. Το άλλο σκέλος της διαβάσεως, δηλαδή εξ ανατολών προς δυσμάς, είχε ανατεθεί στην 32 Μοίρα, με αντικειμενικόν σκοπό το ύψωμα Άσπρη Μούττη. Στην βόρεια έξοδο της διαβάσεως, με αντικειμενικόν σκοπό το ύψωμα Πετρομούθια, θα ενεργούσε η 33 Μοίρα Καταδρομών. Νοτίως της Άσπρης Μούττης, θα ενεργούσε η επιστρατευομένη 34 Μοίρα, με αντικειμενικόν σκοπό το ύψωμα 296, κοντά στην Αγύρτα. 

Ως πιθανή ώρα «Κ», δηλαδή ώρα κρούσεως, είχε ορισθεί η 23.00 ώρα της νύκτας 21/22 Ιουλίου 1974

Σύμφωνα με τον γενικότερο σχεδιασμό, μετά την κατάληψη των υψωμάτων, οι Μοίρες Καταδρομών θα αντικαθίσταντο υπό ισαρίθμων ταγμάτων πεζικού, προκειμένου να αναλάβουν άλλες αποστολές. 

Οι Μοίρες, ήδη ευρισκόμενες εξ αιτίας της εμπλοκής τους στο πραξικόπημα, διεσπαρμένες στη Λευκωσία, διατάχθηκαν να σπεύσουν προς Βορρά, με ελάχιστο χρόνο προετοιμασίας. 

"Κινούμενες ημέρα-μεσημέρι, αλλού βαλλόμενες με όλμους και αντιαρματικά και αλλού διωκόμενες από την τουρκική αεροπορία, κατόρθωσαν και έφθασαν συγκροτημένες στους χώρους εξορμήσεώς τους. Από εκεί και πέρα, η κάθε Μονάδα έγραφε την δική της ιστορία. Ήταν η πρώτη φορά που θα αναμετρούνταν με τις Τ/Κυπριακές δυνάμεις των υψωμάτων της διαβάσεως Αγύρτας, αλλά και με τις επίλεκτες μονάδες καταδρομών και αλεξιπτωτιστών του τουρκικού στρατού, οι οποίες, εν τω μεταξύ, τις ενίσχυσαν." (Αφήγηση Στγου Σταμάτη στην ημερίδα Ειδικών Δυνάμεων)

Οι Μοίρες, μπόρεσαν και κατέλαβαν τους ΑΝΣΚ (Αντικειμενικούς Σκοπούς) τους. και το πρωί της 21 Ιουλίου η διάβαση βρισκόταν σε ελληνικά χέρια.

Η 31 Μοίρα Καταδρομών, με διοικητή τον ταγματάρχη Αλέξανδρο Μανιάτη ο οποίος ανέλαβε την διοίκηση το απόγευμα της 19ης Ιουλίου, σχεδίασε και εξετέλεσε με άψογο τρόπο την επιχείρηση καταλήψεως του υψώματος Κοτζά-Καγιά. Με τον διοικητή της Μοίρας στην πρώτη γραμμή, και με τους λόχους κρούσεως των υπολοχαγών Ηλία Γλεντζέ και Αθανασίου Γαληνού σε πρωταγωνιστικόν ρόλο, οι Τ/Κύπριοι και οι επίλεκτοι του τουρκικού στρατού αιφνιδιάστηκαν παντελώς και υπέστησαν μεγάλες απώλειες. Κάποιοι ανέφεραν για 100-150 νεκρούς, ίσως και περισσότερους.

Η 32 Μοίρα Καταδρομών, με διοικητή τον ταγματάρχη Ναπολέοντα Δαμασκηνό, με ελάχιστους Ελλαδίτες αξιωματικούς Καταδρομών, λόγω των απωλειών κατά το πραξικόπημα, προσέγγισε αθόρυβα το ύψωμα Άσπρη Μούττη και το κατέλαβε με μικρή καθυστέρηση, λόγω της πυρκαϊάς της θαμνώδους βλάστησης του υψώματος, εξ αιτίας των βολών του πυροβολικού.

Η 33 Μοίρα, με διοικητή τον ταγματάρχη Γεώργιο Κατσάνη, προσέγγισε επιτυχώς το ύψωμα Πετρομούθια, αιφνιδίασε τον εχθρό και εξουδετέρωσε τις αντιστάσεις, τις οποίες εντόπισε.

 

"Κατά τας πρωϊνάς ώρας, η Μοίρα δια πυρών και σχετικής κινήσεως, προσπάθησε να υποβοηθήσει το έργο της 31 ΜΚ, προσβάλλουσα τον πύργο ΑΓΙΟΥ ΙΛΑΡΙΩΝΑ. Τα υπάρχοντα βαρέα όπλα της Μοίρας, έπληξαν πλειστάκις τον πύργο και άλλους στόχους, μέχρι ότου η εχθρική αεροπορία και εχθρικά όπλα καμπύλης τροχιάς κατέστρεψαν αυτά.

Ο Διοικητής της Μοίρας Τχης ΚΑΤΣΑΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, προωθημένος ως ήτο, μετά κατάληψιν οικίσκου, όστις ήτο πλήρης όπλων και πυρομαχικών, επλήγη και εφονεύθει, περί την 09:30 της 21ης Ιουλίου. 

Ωσαύτως η Μοίρα έμεινε άνευ επαφής, μετά της ΔΔΚ, λόγω της εν τω μεταξύ καταστροφής των Σ/Α και τραυματισμού Διαβιβαστού (Δκτού/31ου ΛΟΚ, ο Λόχος Επιστράτων δεν είχε Σ/Α). Την διοίκηση της Μοίρας, αναλαμβάνει ο Υδκτής της, Λγός (ΠΖ) ΜΑΝΤΖΟΥΡΑΤΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ." (Τμήμα αφήγησης του Στγου Μαντζουράτου κατά την διάρκεια της ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων)

Η 34 Μοίρα Καταδρομών επιστρατεύθηκε τις πρωινές ώρες της 20ης Ιουλίου, στην Αθαλάσσα Λευκωσίας, με διοικητή τον ταγματάρχη Πέτρο Δεκούλο. 

"Το απομεσήμερο της ίδιας ημέρας, κινήθηκε στην περιοχή του Πάνω Δικώμου, όπου και το σημείο εξορμήσεώς της. Με το τελευταίο φως, η Μονάδα ξεκίνησε την ενέργειά της, προς το ύψωμα 296. Αφού διήνυσε περί τα δύο χιλιόμετρα, δέχθηκε πυρά όλμων, οπότε ανέκοψε εκεί την προχώρησή της και έλαβε αμυντική διάταξη. 

Τι παραπάνω θα περίμενε κανένας, από μια Μονάδα, η οποία επιστρατεύθηκε εξ ολοκλήρου το μεσημέρι, και εκλήθη να φέρει εις πέρας καταδρομική επιχείρηση, το βράδυ της ιδίας ημέρας. Πάλι καλά, που διατηρήθηκε συγκροτημένη, και δεν διαλύθηκε ολότελα." (Αφήγηση Στγου Σταμάτη στην Ημερίδα Ειδικών Δυνάμεων)

Παρά την προσωρινή αυτή επιτυχία, οι αναμενόμενες δυνάμεις Πεζικού προς αντικατάσταση των μοιρών Καταδρομών δεν εμφανίσθηκαν. Στον τομέα του τουρκοκυπριακού  θύλακα του Κιόνελι, ο οποίος είχε ενισχυθεί από τουρκικές μονάδες αλεξιπτωτιστών και καταδρομών, η ΕΛΔΥΚ ενισχυμένη με άρματα, δεν κατόρθωσε να τον εξαλείψει.

Κατόπιν τούτου, τις πρωινές ώρες της 21ης Ιουλίου 1974, η Διοίκηση Δυνάμεων Καταδρομών Κύπρου διέταξε τις Μονάδες της να απαγκιστρωθούν και να συμπτυχθούν στους χώρους εξορμήσεώς τους, προκειμένου να αναλάβουν άλλες αποστολές. Η απαγκίστρωση και η σύμπτυξη των Μονάδων ήταν επιτυχής.

Οι Μονάδες Καταδρομών αναπαύθηκαν και αναδιοργανώθηκαν. Ήταν η πρώτη και τελευταία τους φορά, που χρησιμοποιήθηκαν στον καταδρομικό τους ρόλο. Στη συνέχεια, χρησιμοποιήθηκαν σαν απλές μονάδες Πεζικού και κάλυπταν τα κενά και τις αδυναμίες των υπολοίπων δυνάμεων, δίδοντας διαδοχικό αμυντικό αγώνα.

Συμπεράσματα της επιχείρησης "Λαβίδα"

Για μια ακόμη φορά επαληθεύθηκε η αρχή της τακτικής χρησιμοποίησης των Δυνάμεων Καταδρομών. Η αφανής, μυστική και αθόρυβη διείσδυση και προσβολή των εχθρικών θέσεων, στην διάβαση της Αγύρτας, επέφερε τον μέγιστο αιφνιδιασμό του αντιπάλου και προκάλεσε πανικό.

Η μή  ενίσχυση ή αντικατάσταση των μονάδων Καταδρομών από δυνάμεις Πεζικού, με τον ανάλογο βαρύ οπλισμό, οδήγησε στην αναγκαστική τους αποχώρηση, με αποτέλεσμα την απώλεια του εξαιρετικού στρατηγικού πλεονεκτήματος που είχαν προκαλέσει, με την παρεμπόδιση της συνένωσης των τουρκικών αποβατικών δυνάμεων με τον θύλακα Κιόνελι.

«Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις, αντιμετώπισαν άλλο ένα σοβαρό πρόβλημα.. Η τηλεφωνική επικοινωνία ήταν σχεδόν αδύνατη τις τρεις πρώτες μέρες, όχι μόνο μεταξύ των μονάδων, αλλά και μεταξύ του διοικητού του σώματος στρατού και της Αγκύρας. Την πρώτη ημέρα κατάφεραν να στήσουν ένα κανάλι με την Τουρκία το οποίο όμως, διακόπηκε στις 22.00 της ιδίας ημέρας και για τις επόμενες δύο ημέρες, δεν υπήρχε καμία επικοινωνία με το Γενικό Επιτελείο των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων. Η γραμμή επικοινωνίας, είχε δημιουργηθεί αρχικά, μέσω μιας ειδικής συσκευής την οποία μετέφερε το 2ο τάγμα καταδρομέων από την Τουρκία και την εγκατέστησε στον Πενταδάκτυλο, στο Ατάκ Τεπέ, δίπλα από το Κοτζάκαγια. Από εκεί με καλώδια, συνδέθηκε με το διοικητήριο του σώματος στρατού, στο Μπογάζι. Τα καλώδια όμως καταστρέφονταν από τις φωτιές, που μαίνονταν την ώρα των μαχών. Ειδική ομάδα πηγαινοερχόταν γι’ αποκατάσταση της βλάβης, μέχρι που στις 22.00 το βράδυ της ίδιας ημέρας(Μουζαφέρ Σεβέρ. Τότε συνταγματάρχης της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών)

(Απόσπασμα από την αφήγηση Στγου Γλεντζέ κατά την διάρκεια της ημερίδας Ειδικών Δυνάμεων)

Αποτελέσματα

Οι εφεδρείες της Εθνικής Φρουράς αναλώθηκαν στον θύλακα Κιόνελι-Λευκωσίας και στην διάβαση Αγύρτας, χωρίς αποτέλεσμα, αντί να επιπέσουν στο προγεφύρωμα της Κερύνειας, εκεί που πάταγε τροχός και ερπύστρια, και στο οποίο οι τουρκικές αποβατικές δυνάμεις δούλευαν σχεδόν ανενόχλητες.

Στην προσπάθεια της εξάλειψης του προγεφυρώματος στο Πεντεμίλι, πάλι ατυχώς  και εντελώς αντίθετα με την αρχή της τακτικής τους χρησιμοποίησης, οι δυνάμεις Καταδρομών (33 ΜΚ) κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν μηχανοκινήτο πεζικό και άρματα, με αποτέλεσμα τις ανώφελες απώλειες γενναίων ανδρών.

"Ακολουθούν σκηνές απερίγραπτου ηρωισμού και αυτοθυσίας, σε αγώνα εκ του συστάδην. Τα εχθρικά άρματα και τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού (ΤΟΜΠ) του αντιπάλου, επιτίθενται ακάθεκτα εναντίον των ελαφρά εξοπλισμένων, αλλά ηρωικών Λοκατζήδων. Τα τμήματα της Μοίρας με αγώνα εκ του συστάδην και τη χρήση του ελαφρού οπλισμού και χειροβομβίδων, αλλά και με μεγάλες απώλειες, διασπούν τον εχθρικό κλοιό και διαρρέουν προς τις ελεύθερες περιοχές και τους προβλεπόμενους χώρους συγκεντρώσεως. Λαμβάνουν χώρα πράξεις αφθάστου γενναιότητος, που δεν υπάρχουν λόγια να τις χρωματίσουν. Τραυματισμένοι Καταδρομείς, κάλυπταν τους συναδέλφους τους για να διαφύγουν..." (Απόσπασμα της ομιλίας Στγου Μαντζουράτου)

Οι συνολικές απώλειες μονάδων Καταδρομών καθ' όλη την διάρκεια των επιχειρήσεων στην Κύπρο, ανήλθαν σε 186 νεκρούς και αγνοούμενους.

"Όπου και όπως και εάν χρησιμοποιήθηκαν, οι καταδρομείς έπραξαν το καθήκον τους εις το ακέραιον, προσέφεραν ύψιστες υπηρεσίες προς το Έθνος και άφησαν ιερή παρακαταθήκη στις νεότερες γενεές. Συνεχώς στην πρώτη γραμμή, υπερέβαλαν τις δυνατότητές τους και, σε πλείστες περιπτώσεις, προξένησαν εφιαλτικές απώλειες στον εχθρό. Οι Τούρκοι δοκίμασαν πολύ πικρές εμπειρίες, οσάκις ήρθαν αντιμέτωποι με τους καταδρομείς.

Και γνωρίζουν πολύ καλά οι Τούρκοι, ότι, εάν ποτέ απαιτηθεί, οι νεότεροι Έλληνες καταδρομείς, εμπνεόμενοι από το πνεύμα, παραδειγματιζόμενοι από την διαγωγή και σεβόμενοι την θυσία των παλαιών καταδρομέων, θα τούς αντιμετωπίσουν, όπως και τότε, κατά τρόπον που δεν θέλουν ούτε να το σκέπτονται. " (Απόσπασμα ομιλίας Στγου Σταμάτη)

Σημείωση

Πολλά περισσότερα και ενδιαφέροντα γεγονότα μπορούν να διαβάσουν όσοι ενδιαφέρονται, στο βιβλίο "Οι Καταδρομείς κατά του Αττίλα" εκδόσεως της Λέσχης Καταδρομέων και Ιερολοχιτών, που αποτελούν τα πρακτικά της Ημερίδας των Ειδικών Δυνάμεων που έλαβε χώρα τον Νοέμβριο του 2016 στο Πολεμικό Μουσείο Αθηνών. 

Αυτή την περίοδο και μέχρι τέλους Αυγούστου, η καλύτερη επικοινωνία είναι μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στην διεύθυνση: info.contactlki@gmail.com

Οι SBS στην Ελλάδα

Κομάντος SBS σε νησί του Αιγαίου (Πηγή)

 

Ο Βρετανός ιστορικός και συγγραφέας, ο Γκάβιν Μόρτιμερ, έχει γράψει ένα ενδιαφέρον βιβλίο για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των SBS κατά τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο. Το βιβλίο φέρει τον τίτλο: "The SBS in the World War II" (Οι SBS κατά το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο)

Πριν γράψει το βιβλίο, όπως ο ίδιος αναφέρει, είχε συναντήσεις και συνεντεύξεις με παλιούς πολεμιστές και κρατούσε σημειώσεις. Μετά το άνοιγμα των βρετανικών στρατιωτικών αρχείων εκείνης της περιόδου στο κοινό, μπόρεσε να συμπληρώσει όλα τα στοιχεία και να συγγράψει το βιβλίο του.

Ένας από τους βασικούς του παλιούς πολεμιστές στις αφηγήσεις του οποίου στήριξε αρκετά κομμάτια του βιβλίου του, ήταν ο  Ντικ Χολμς. Και ήταν βασικός "αυτόπτις μάρτυς", γιατί ο Ντικ Χολμς (Dick Holmes) υπηρέτησε σαν δεκανέας σε αυτό το ειδικό τμήμα από συγκροτήσεώς του και  παρασημοφορήθηκε με το βρετανικό Στρατιωτικό Μετάλλιο, για τις υπηρεσίες που προσέφερε.

Το πιο ενδιαφέρον είναι, ότι ο Χολμς, συμμετείχε σε όλες τις επιχειρήσεις του τμήματός του στο Αιγαίο και μνημονεύει πολλές ανέκδοτες ιστορίες εκείνης της περιόδου. Όταν τον ρώτησε τι έκαναν οι SBS στον πόλεμο, απάντησε με σεμνό ύφος "..δεν κάναμε και τίποτα σπουδαίο! Ανατινάξαμε γέφυρες, καταστρέψαμε αεροδρόμια, χτυπήσαμε μερικούς Γερμανούς! Πράγματα που τους έκαναν τη ζωή δύσκολη..."

Καΐκι  του Στολίσκου της Ανατολής, που μετέφερε κομάντος στο Αιγαίο. (Πηγή)

Στην αφήγησή του παρομοίασε τη δράση των καταδρομέων στο Αιγαίο εκείνη την εποχή, με τις επιδρομές των παλαιών πειρατών. Εξορμούσαν από ερημονήσια ή τις ακτές της Μικράς Ασίας και ότι εχθρικό πλεούμενο συναντούσαν, έκαναν ό,τι μπορούσαν για να το "κουρσέψουν".

Η αποστολή τους ήταν να τρομοκρατούν τους Γερμανούς και να τους κάνουν να παραμένουν απλωμένοι στα νησιά, ώστε να εγκλωβίζονται οι δυνάμεις τους μακριά από το θέατρο επιχειρήσεων της δυτικής Ευρώπης όπου αναμενόταν η μεγάλη απόβαση. Ούτε οι ίδιοι ήξεραν που θα γίνει, αλλά οι εντολές τους ήταν να προετοιμάσουν τις κατάλληλες συνθήκες γι' αυτό.

Ήταν οι τρομοκράτες της εποχής τους για τους Γερμανούς, αλλά ..και για κάποιους "υπερευαίσθητους" συμπατριώτες τους! Ένας βουλευτής του Συντηρητικού κόμματος, σε μια συνεδρίαση της βουλής το 1944, έκανε επερώτηση στον πρωθυπουργό Ουίνστον Τσόρτσιλ, περί της δράσης "εγκληματικών, ατάκτων στοιχείων, μαχαιροβγαλτών" στο Αιγαίο, κάτω από τη βρετανική σημαία, για να εισπράξει την απάντηση: "Κάτσε στη θέση σου και μη ξαναμιλήσεις γι'αυτό, γιατί θα σε στείλω να μείνεις μαζί τους"

Όπως ανέφερε ο παλιός καταδρομέας Ντικ Χολμς, η εκπαίδευση ήταν πολύ σκληρή. Περιλάμβανε κυρίως σωματική προπόνηση,  αμφίβια εκπαίδευση, τοπογραφία και ναυσιπλοΐα, μάχη σώμα με σώμα, τακτική περιπόλων, βολές με όλα τα όπλα και εκρηκτικές ύλες και καταστροφές. Όταν ξεκίνησαν την εκπαίδευση στη βολή με πιστόλι, ο εκπαιδευτής τους υποδέχτηκε με τη φράση: "Αυτό το σχολείο, είναι για εκπαίδευση σε φόνους!.Όχι για ασαφείς βολές μάχης, αλλά για να μάθετε να σκοτώνετε εν ψυχρώ έναν άνθρωπο..".

Έμαθαν πώς να πέφτουν με το αλεξίπτωτο σε άγνωστο έδαφος και πώς να καθαιρούν μια φουσκωτή λέμβο από υποβρύχιο και να κωπηλατούν για ώρες  μέσα στο βράδυ στην επιφάνεια της βαθιάς θάλασσας, ακολουθώντας την πορεία τους με την πυξίδα.

Μόλις τελείωνε ο κύκλος εκπαίδευσης ήταν πλέον έτοιμοι ..αντάρτες. Ένας άλλος βετεράνος είπε στον συγγραφέα, ότι μεταξύ τους στις επιχειρήσεις, δεν εφάρμοζαν για λόγους ασφάλειας, τον κανονισμό περί χαιρετισμού ανωτέρων και στολής. Η εκπαίδευση τους είχε δημιουργήσει το αίσθημα της υπεροχής, γιατί μπορούσαν και έκαναν πράγματα, που δεν ήξεραν οι αντίπαλοί τους.

Και έπρεπε να είναι καλύτεροι, γιατί ήξεραν ότι αν πιαστούν αιχμάλωτοι από τους Γερμανούς, θα εκτελούνταν επί τόπου. "Πολεμούσαμε ξέροντας εκ των προτέρων ότι αν συλληφθούμε η ποινή μας θα είναι ο θάνατος" ανέφερε χαρακτηριστικά ένας παλιός πολεμιστής.

Τον Ιούλιο του 1943 ο δεκανέας Ντικ Χολμς, έλαβε μέρος σε μια τολμηρή επιχείρηση διάρκειας 3 εβδομάδων στην Κρήτη. Αποβιβάστηκαν από υποβρύχιο 30 κομάντος και περπάτησαν αρκετές ώρες πριν καταλήξουν σε χώρο απόκρυψης στα βουνά. 

Εκεί ο ίδιος και 3 συμπολεμιστές του, ανέλαβαν να κάνουν σαμποτάζ σε μια αποθήκη καυσίμων στα Πεζά. Η όλη επιχείρηση περιλάμβανε προσβολή των αεροδρομίων Καστελίου, Τυμπακίου και αποθήκης Πεζών. Ήταν η 2η φορά που θα δρούσαν κομάντος στην Κρήτη, με πρώτη την περίφημη επιχείρηση Albumen, το 1942. Μια λεπτομερή περιγραφή της 2ης καταδρομικής επιχείρησης με πολλές μαρτυρίες Ελλήνων, μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ. 

Περπάτησαν για μέρες στα κακοτράχαλα βουνά με 30 κιλά στην πλάτη και κατόρθωσαν να διεισδύσουν στην αποθήκη καυσίμων και να τοποθετήσουν εκρηκτικά σε 170 βαρέλια αεροπορικού καυσίμου. Στη συνέχεια αποχώρησαν χωρίς να γίνουν αντιληπτοί και  για 3 ημέρες περπατούσαν στα βουνά, αποφεύγοντας τους Γερμανούς, διανύοντας γύρω στα 160 χιλιόμετρα, πριν φτάσουν στο σημείο παραλαβής τους από πλοιάριο στις νότιες ακτές της Κρήτης. Ακολούθησε 17 ώρες ταξίδι για να φτάσουν τελικά στην Αίγυπτο. 

Τον Απρίλιο του 1944, οι SBS είχαν ένα σοβαρό πλήγμα από τους Γερμανούς, όταν περίπολός τους που είχε σταλεί στην Αλιμνιά για αναγνώριση, συνελήφθη μαζί  με Έλληνες χειριστές του σκάφους μεταφοράς. Ήταν έξι άνδρες, οι οποίοι αφού βασανίστηκαν για να δώσουν πληροφορίες εκτελέστηκαν αργότερα. Αυτή είναι μια άλλη άγνωστη πάλι ιστορία. Μάλιστα λέγεται ότι  ο Κουρτ Βαλντχάιμ ήταν ένας απ' αυτούς που υπέγραψε το έγγραφο της εκτέλεσής τους, χωρίς όμως να έχει επιβεβαιωθεί. Την μόνη εκπαίδευση που δεν είχαν περάσει ήταν η "αντίσταση στην ανάκριση", αλλά αυτοί που πιάστηκαν δεν πρόδωσαν τίποτα και κανέναν.

Τον Μάιο του 1945, ο Ιερός Λόχος έκανε επιχείρηση εκεί, στο ακατοίκητο πλέον νησάκι, αλλά πολύ καλό για τουριστικές αναζητήσεις.

Οι SBS κατά τη διάρκεια της δράσης τους στην Ελλάδα συνεργάστηκαν αρκετές φορές με τους Ιερολοχίτες, αφού άλλωστε είχαν κοινή προέλευση. Χαρακτηριστική κοινή επιχείρηση ήταν η καταδρομή στη Σύμη. Δεν έδρασαν όμως μόνο στην Ελλάδα. Έκαναν επιχειρήσεις και στην Αδριατική και στην Ιταλία. 

Μετά την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων από την Αθήνα, ένα τμήμα των SBS, που συνόδευε τη συμμαχική εκστρατευτική δύναμη "Fox Force" στα πλαίσια της επιχείρησης "ΜΑΝΝΑ", έφτασε στην Αθήνα και έβγαλε αναμνηστική φωτογραφία, στην Ακρόπολη, όπως βλέπετε την εικόνα παρακάτω.

Πηγή φωτογραφίας

Έκανε καλή δουλειά για να τους οργανώσει τότε, ο πρώτος τους διοικητής, λόρδος Τζέλικο, πολύ φίλος με τον Τσιγάντε.



Ανιχνευτής

Φωτογραφίες Αρχείου...

Υπάρχουν αρκετές φωτογραφίες, παλιές, ίσως ξεχασμένες, αλλά πάντα όταν βγαίνουν στην επιφάνεια, θυμίζουν τις καλές ή/και δύσκολες εποχές. Μέσα από το αρχείο της Λέσχης Καταδρομέων και Ιερολοχιτών, ανέσυρα δειγματοληπτικά μια σειρά φωτογραφιών που απεικονίζουν γνωστά, αγαπημένα πρόσωπα και συναδελφικές στιγμές της στρατιωτικής ζωής. Είναι μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία των Ειδικών Δυνάμεων  του στρατού μας. Αναμνήσεις από το παρελθόν,  ίσως πυξίδα για το μέλλον...

Ο συνταγματάρχης Τσιγάντες, μιλά με καταδρομείς του Ιερού Λόχου σε κάποιον ασφαλή ορμίσκο των παραλίων της Μ. Ασίας. 1943

Ο Ανθυπολοχαγός Κόρκας επικεφαλής ομάδας του Ιερού Λόχου. Σύμη, 11 Μαΐου 1945.

Άνδρες του Ιερού Λόχου (ομάδα πολυβόλων) στη Λήμνο, μετά την κατάληψη του νησιού, στις 17 Οκτωβρίου του 1944, κάτω από τα γεμάτα περιέργεια και θαυμασμό βλέματα των κατοίκων.

  

   1948. Γ' Μοίρα Καταδρομών. Ο Λόχος του Βοριά. Αναμνηστική φωτογραφία στον Πάρνωνα.

1953. Ε' Μοίρα Καταδρομών Αναγνωρίσεις στο Τσαλ-Νταγ.

1953. Νεαροί Αξιωματικοί  της Ε' ΜΚ.  

1956. Αναμνηστική φωτογραφία δύο καταδρομέων ΔΕΑ στο ΚΕΕΔ. 

1974. Σταυροβούνι,  Κύπρος. Από δεξιά: Ο  (τότε) Ανχης Παπαμελετίου Γεώργιος(+) με πολιτικά, ο (τότε) Τχης Βασίλειος Μανουράς και ο (τότε) Τχης Δημήτριος Κυριάκου.(+)

1974. Ασπρόπυργος, Σχολή Αλεξιπτωτιστών. Επίδειξη του Σχολείου TAE-KWON-DO. Διακρίνονται ο (τότε) Υποστράτηγος Γεώργιος Βοριάς(+), Διοικητής της Διοικήσεως Δυνάμεων Καταδρομών ΔΚΔ/ΓΕΣ, ο (τότε) Ταξίαρχος Γεώργιος Παπαδόπουλος(+) Υποδιοικητής ΔΚΔ/ΓΕΣ, λοιποί αξιωματικοί των Καταδρομών και Σωμάτων Ασφαλείας και ο στρατιωτικός ακόλουθος της Ν. Κορέας.

1976. Ασπρόπυργος, Σχολή Αλεξιπτωτιστών. Μπροστά στο Διοικητήριο της ΣΧΑΛ. Στο μέσον όρθιος ο (τότε) Υποστράτηγος Γεώργιος Παπαδόπουλος(+) , Διοικητής ΔΚΔ/ΓΕΣ,  με αξιωματικούς και εκπαιδευτές της ΣΧΑΛ, σε αναμνηστική φωτογραφία με εκπαιδευθέντες Αμερικανούς Πεζοναύτες.

1991. Εξ αριστερών (στη φωτογραφία) ο ιδρυτής των SBS λόρδος Τζέλικο(+) και δίπλα του ο Ντέιβιντ Σάδερλαντ(+)  μπροστά στο μνημείο του Ιερού Λόχου στο Π. του Άρεως., κατά τη διάρκεια τελετής. Παλαιοί συμπολεμιστές στο Αιγαίο.

1991. Ο Λόρδος Τζέλικο, καταθέτει στεφάνι στο μνημείο του Ιερού Λόχου στο Πεδίο του Άρεως. Τιμή στους συναδέλφους συμπολεμιστές. 

Ανιχνευτής

Επιχείρηση Albumen

Το αεροδρόμιο του Μάλεμε, Αύγουστο του 1941. Διακρίνονται αεροσκάφη υπό επισκευή, μετά τη μάχη της Κρήτης.

Επιχείρηση "Albumen" (Ασπράδι) ονομάστηκε η πρώτη καταδρομική επιχείρηση των Βρετανών  εναντίον των γερμανικών αεροδρομίων της τότε κατεχόμενης Κρήτης, που έλαβε χώρα τον Ιούνιο του 1942. Ήταν μια επιχείρηση που είχε σαν σκοπό να εμποδίσει τις αεροπορικές δυνάμεις των Ναζί να υποστηρίξουν το "Άφρικα Κορπ" (Afrika Korps) κατά τη διάρκεια του πολέμου της ερήμου στη Βόρειο Αφρική. 

Αυτές οι καταδρομικές ενέργειες στην Κρήτη, σχεδιάστηκαν σε συνδυασμό με αντίστοιχες εναντίον αεροδρομίων του Άξονα στη Βεγγάζη, στη Ντέρνα και στη Μπάρκα της Λιβύης και συγκαταλέγονται ανάμεσα στις πρώτες αποστολές δολιοφθοράς εντός της κατεχόμενης Ευρώπης. Ίσως ήταν και μια πρώτη απάντηση, μετά από τη μάχη της Κρήτης. 

Στα τέλη της Άνοιξης του 1942, τα αεροδρόμια της Κρήτης απέκτησαν μεγάλη στρατηγική αξία, σαν βάσεις ανεφοδιασμού των γερμανικών στρατευμάτων στη Βόρειο Αφρική, ειδικά κατά την προέλασή τους προς το δέλτα του Νείλου.. Η γερμανική πολεμική αεροπορία, η γνωστή Λουφτβάφε, εκτός από τα μεταγωγικά, είχε εκεί σταθμευμένα αεροσκάφη αναγνώρισης  καταδιωκτικά και βομβαρδιστικά, με τα οποία κάλυπτε όλη τη νοτιοανατολική Μεσόγειο. 

Οι σύμμαχοι επιδιώκοντας να παρεμποδίσουν τις παραπάνω δυνατότητες των Γερμανών, σχεδίασαν την αποστολή τριών καταδρομικών τμημάτων SBS και ενός των SAS, με σκοπό την προσβολή των αεροδρομίων του Ηρακλείου, του Τυμπακίου, του Καστελίου Πεδιάδος και του Μάλεμε.

Μεταγωγικό Me 323 σε αεροδρόμιο της Κρήτης, 1941.

Οι τύποι των γερμανικών αεροσκαφών που χρησιμοποιούνταν εκείνη την εποχή, περιλάμβαναν τα Ju 52 και τα Me 323 σαν μεταγωγικά, τα Ju 88 και τα Ju 86 βομβαρδιστικά και φωτοαναγνώρισης και τα Bf 109 σαν καταδιωκτικά.

 Ju 52 στην Κρήτη, 1943

Το αεροδρόμιο του Ηρακλείου, ανατέθηκε στους SAS ενώ τα υπόλοιπα αεροδρόμια τ' ανέλαβαν οι SBS. Τα τμήματα των  SBS τα υποδέχτηκε στην Κρήτη ο "Τομ" ένας Αυστραλός  αξιωματικός-σύνδεσμος με την κρητική αντίσταση, ο οποίος τους παρείχε ντόπιους οδηγούς.

Δεν βρέθηκαν πολλά στοιχεία για την οργάνωση, τον έλεγχο και τη διοίκηση όλων αυτών των τμημάτων, αλλά το βέβαιο είναι ότι υπήρχε συντονισμός από το Στρατηγείο της Μ. Ανατολής. Όλες οι προσβολές, σχεδιάστηκαν να γίνουν τη νύκτα 7/8 Ιουνίου του 1942.

Αεροδρόμιο του Ηρακλείου.

Ο Γάλλος ταγματάρχης Ζορζ Μπερζέ, τέθηκε επικεφαλής της περιπόλου SAS που περιλάμβανε τον λόρδο Τζέλικο λοχαγό του βρετανικού στρατού σαν υποδιοικητή, 3 Γάλλους αλεξιπτωτιστές-κομάντος του Ελεύθερου γαλλικού στρατού και ένα Έλληνα έφεδρο ανθυπολοχαγό τον Κωστή Πετράκη, σαν οδηγό. Η περίπολος μεταφέρθηκε στην Κρήτη με το ελληνικό υποβρύχιο "Τρίτων".

Ο χρονικός πίνακας διεξαγωγής της επιχείρησης δεν υλοποιήθηκε σωστά λόγω απρόβλεπτων καταστάσεων και έτσι οι έξι σαμποτέρ βγήκαν με ελαστικές λέμβους, στην παραλία του κόλπου των Μαλίων με το πρώτο φως της 10 Ιουνίου, πολύ ανατολικότερα από τη σχεδιασθείσα ακτή Καρτερού. 

Διηγείται ο Πετράκης, σε ένα άρθρο της εφημερίδας "ΤΑ ΝΕΑ" της 17 Μαρτίου 1980:

"…η αποστολή ξεκίνησε από την Αλεξάνδρεια με το υποβρύχιο Τρίτων με κυβερνήτη τον Επαμεινώνδα Κοντογιάννη. 

Εκείνη την ώρα για μένα το κυβερνούσε ο πυρπολητής Κωνσταντίνος Κανάρης σε άλλους καιρούς εξ'ίσου ματωμένους και ωραίους. 

Στη διάρκεια της αποστολής ο Μπερζέ άνοιξε τον πρώτο απόρρητο φάκελο. Πηγαίναμε για την Κρήτη. Θα ανατινάζαμε το αεροδρόμιο του Ηρακλείου εκεί που πριν 6 χρόνια υπηρέτησα σα νεοσύλλεκτος στρατιώτης και αργότερα σαν αξιωματικός. Την νύχτα της 10ης Ιουνίου αναδυθήκαμε 4-5 μίλια ανοιχτά από τα Μάλια.

Επιβιβαστήκαμε σε δυο πτυσσόμενες βάρκες ανά τρία άτομα, ενώ ρυμουλκούσαμε μια τρίτη φορτωμένη με τα εκρηκτικά. Μετά από τρίωρη κωπηλασία φθάσαμε στη στεριά. Πήραμε τις αποσκευές με το επικίνδυνο φορτίο και βουλιάξαμε τις βάρκες. Μας θεριεύει η ελπίδα του θανάτου, τέλεια αφαιρεμένοι και δοσμένοι στον προορισμό μας…"

Η περίπολος κινούμενη μόνο νύκτα, ενώ την ημέρα κρυβόταν, μπόρεσε να φτάσει κοντά στο αεροδρόμιο την νύκτα της 12 προς 13 Ιουνίου 1942. Μετά από σύντομη αναγνώριση, οι κομάντος διαπίστωσαν την μεγάλη κίνηση του αεροδρομίου λόγω συχνής απογειώσεως μεταγωγικών  και δεν μπόρεσαν να ενεργήσουν την ίδια νύκτα, φοβούμενοι την πρόωρη και άσκοπη  αποκάλυψή τους.

Την επόμενη όμως νύκτα, 13/14 Ιουνίου, κατόρθωσαν να διεισδύσουν απαρατήρητοι στο αεροδρόμιο, υπό την κάλυψη των βομβών που έριχναν αεροσκάφη της βρετανικής αεροπορίας  της RAF, μετά από συνεννόηση που είχε προηγηθεί. Η περίπολος μπόρεσε να καταστρέψει συνολικά 20 αεροσκάφη Ju 88 με χρήση βομβών τύπου Λιούις (Lewes bombs).

Γερμανικά Βομβαρδιστικά Ju 88 πάνω από την Αστυπάλαια το 1943

Κατά την διάρκεια της αποχώρησης της περιπόλου οι 4 Γάλλοι κομάντος, περιμένοντας σε σημείο ανασυγκρότησης (RV Point) βρέθηκαν αντιμέτωποι με γερμανικό τμήμα, (μετά από προδοσία δυστυχώς) και ο ένας σκοτώθηκε επί τόπου, ενώ οι άλλοι τρεις πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Το ζευγάρι Τζέλικο-Πετράκης, που είχαν απομακρυνθεί για να συντονίσουν την εκκένωση της περιπόλου από την Κρήτη, γλύτωσαν. 

Τελικά διέφυγαν προς Αίγυπτο στις 23 Ιουνίου με καΐκι. Αργότερα ο Τζέλικο, στον οποίο απονεμήθηκε το μετάλλιο διακεκριμένης υπηρεσίας ( DSO) για την επιχείρηση αυτή, συμμετείχε και σε άλλες τέτοιου είδους ειδικές επιχειρήσεις και εμφανίστηκε σε αρκετές κρίσιμες για την ελληνική ιστορία στιγμές. 

Όσο για τον Πετράκη, "Ποιός ...Πετράκης;;" ήταν η απάντηση του ελληνικού κράτους όταν πολύ αργότερα τον αναζητούσε το BBC για να κάνει μια εκπομπή για την διεξαγωγή της επιχείρησης! 

Οι Γάλλοι αιχμάλωτοι αφού ανακρίθηκαν υπό την απειλή τη εκτέλεσης, μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης αιχμαλώτων πολέμου Oflag X-C. Ο Μπερζέ στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο κάστρο Colditz της Σαξονίας, όπου οι Γερμανοί πήγαιναν όσους είχαν αποπειραθεί να δραπετεύσουν ή ήταν επιρρεπείς σε κάτι τέτοιο. Εκεί συνάντησε και τον  Ντέιβιντ  Στέρλινγκ,(David Stirling) πρώτο διοικητή των SAS, ο οποίος είχε επίσης συλληφθεί τότε. Ευτύχησαν και οι δύο διότι δεν είχε εκδοθεί ακόμη η περίφημη διαταγή του Χίτλερ περί άμεσης εκτέλεσης των σαμποτέρ όπου και αν συλλαμβάνονταν.

Μπορείτε να διαβάσετε με περισσότερη λεπτομέρεια την όλη καταδρομική επιχείρηση στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου, πιέζοντας τον σύνδεσμο "Επιχείρηση Ηρακλείου"

Επιχείρηση Καστελίου

Η περίπολος Καστελίου είχε επικεφαλής ένα Ιρλανδό λοχαγό  τον Ντάνκαν και περιλάμβανε 2 Βρετανούς υπαξιωματικούς των SBS και το Έλληνα χωροφύλακα Βασίλη Δραμουντάνη. Σ΄αυτή την περίπτωση η επιχείρηση εκτυλίχτηκε ομαλά και σύμφωνα με την αρχική σχεδίαση. 

Στις 7 Ιουνίου οι κομάντος βοηθούμενοι από  ντόπιους κατοίκους της αντίστασης, κατόρθωσαν να διεισδύσουν απαρατήρητοι στο αεροδρόμιο και να καταστρέψουν 5 αεροσκάφη να προκαλέσουν βαριές ζημιές σε 29 άλλα και να κάψουν αρκετά αυτοκίνητα και αποθήκες καυσίμων, με χρήση βομβών και εκρηκτικών μηχανισμών επιβράδυνσης.

Συνήθως αυτή η επιχείρηση αναφέρεται σαν 1η καταδρομή του Καστελίου, για να ξεχωρίζει από την 2η καταδρομή που έγινε τον Ιούλιο του 1943, πάλι από SBS, αλλά αυτή τη φορά υπό τον Δανό ταγματάρχη Άντερς Λάσσεν (Anders Lassen) υποστηριζόμενο από τον Κίμωνα Ζωγραφάκη.

Η καταδρομή στο Τυμπάκι

Η καταδρομή στο Τυμπάκι δεν είχε αποτέλεσμα, απλούστατα γιατί τ' αεροδρόμιο δεν λειτουργούσε εκείνη την περίοδο, λόγω των ζημιών που είχε υποστεί από συμμαχικούς βομβαρδισμούς και δεν υπήρχαν αεροσκάφη εκεί, γιατί είχαν μεταφερθεί σε άλλα αεροδρόμια.

Η καταδρομή στο Μάλεμε

Ούτε στο Μάλεμε μπόρεσε η περίπολος να καταφέρει κάτι! Εδώ τα πράγματα ήταν πιο δύσκολα. Τα μέτρα ασφάλειας ήταν πολύ καλά, ενώ ο περιμετρικός φράκτης είχε ηλεκτροφόρα καλώδια που έκαναν την διάρρηξή τους αδύνατη. Οι κομάντος αποφάσισαν να ακυρώσουν την αποστολή και να εγκαταλείψουν τον στόχο.

Όλες οι περίπολοι εκκενώθηκαν στις 23 Ιουνίου από σημείο της ακτής Τρυπητής, νότια από το χωριό Κρότος και μεταφέρθηκαν με καΐκι, στη Μάρσα Ματρούχ.

Η επιχείρηση "Albumen", καθυστέρησε αρκετά και επιζήμια τους Γερμανούς στον ανεφοδιασμό των στρατευμάτων του Ρόμελ, επέτρεψε σε συμμαχικές νηοπομπές να περάσουν ανενόχλητες και να ενισχύσουν τα συμμαχικά στρατεύματα και προκάλεσε την αντικατάσταση, του μέχρι τότε Γερμανού στρατιωτικού διοικητού νήσου στρατηγού Αλεξάντερ Αντρέ (Alexander Andrae) από τον αλεξιπτωτιστή στρατηγό Μπρούνο Μπρόιερ (Bruno Bräuer). 

Προκάλεσε όμως και τον θάνατο Ελλήνων πατριωτών! Μετά το αποτέλεσμα της καταδρομικής επιχείρησης με 25 αεροπλάνα κατεστραμμένα και 12 Γερμανούς στρατιώτες νεκρούς, σαν αντίποινο οι δυνάμεις κατοχής εκτέλεσαν 50 Έλληνες από την ευρύτερη περιοχή του Ηρακλείου, στις 14 Ιουνίου, την αμέσως επόμενη ημέρα από την καταδρομή στο εκεί αεροδρόμιο. Είχε προηγηθεί από τις 3 Ιουνίου η εκτέλεση άλλων 12 Ελλήνων πατριωτών από το Ηράκλειο. Σήμερα,  η οδός "62 Μαρτύρων" στην πόλη του Ηρακλείου έχει ονομασθεί έτσι σε ανάμνηση αυτών των νεκρών.

Ανιχνευτής

Επιχείρηση Titanic

Βρετανοί Αλεξιπτωτιστές-Ανιχνευτές συγχρονίζουν τα ρολόγια τους πριν την απογείωση για ρίψη στη Νορμανδία (Πηγή)

Στις 6 Ιουνίου του 1944 το πρωί, ξεκίνησε η μεγάλη συμμαχική επιχείρηση "Overlord" που περιλάμβανε τον διάπλου των στενών της Μάγχης και την απόβαση στις γαλλικές ακτές της Νορμανδίας. Εκεί κάθε χρόνο,  συγκεντρώνονται οι ηγέτες των χωρών που είχαν εμπλακεί στον πόλεμο και στην επιχείρηση, νικητές και νικημένοι, για ν' αποτίσουν τον φόρο τιμής στους νεκρούς και να δείξουν με την παρουσία τους (δυστυχώς μόνο θεωρητικά), ότι πρέπει να υπάρχει ενότητα και όχι να καλλιεργούνται μίση, που οδηγούν σε πόλεμο. Από ελληνικής πλευράς, συμμετείχαν ελληνικά πλοία στην αποβατική ενέργεια.

Πριν όμως ξεκινήσει αυτή η επιχείρηση τότε, έγινε η προετοιμασία όχι μόνο σε επίπεδο συγκέντρωσης δυνάμεων, αλλά και με την εφαρμογή υποβοηθητικών επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων και επιχειρήσεων παραπλάνησης.

Η ιδέα ήταν να παραπληροφορήσουν τις γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών, ως προς τον χρόνο και τον τόπο διενέργειας μεγάλων επιθετικών επιχειρήσεων προς την γερμανοκρατούμενη Ευρώπη. Να τους παραπλανήσουν ως προς την εκτέλεση της απόβασης στην Νορμανδία.

Γι' αυτό οι τότε 3 σύμμαχοι ηγέτες, ο Στάλιν, ο Τσόρτσιλ και ο Ρούσβελτ, σε δύο διαδοχικές συσκέψεις που είχαν, μία στο Κάιρο και μια στην Τεχεράνη το 1943, συζήτησαν το θέμα και συμφώνησαν σε μια ενιαία γραμμή ενεργειών.

Ο στόχος ήταν βασικά να εκτελεσθεί η απόβαση στη Νορμανδία. Αλλά παράλληλα έπρεπε να τηρούν τους Γερμανούς στο θέατρο επιχειρήσεων της Ευρώπης, σε μια κατάσταση ασάφειας ως προς τον τόπο και τον χρόνο. Έπρεπε να πείσουν τους Γερμανούς, ότι θα μπορούσε να εκδηλωθεί μια τέτοια ενέργεια οπουδήποτε στην ευρωπαϊκή ακτογραμμή είτε στο βορρά είτε στο νότο.

Με αυτόν τον τρόπο οι Γερμανοί θα ήταν υποχρεωμένοι να τηρούν στρατεύματα παντού και να έχουν διεσπαρμένες δυνάμεις, που δεν θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν και να επέμβουν έγκαιρα στο σημείο της πραγματικής προσβολής. Οι δε δυνάμεις άμεσης επέμβασης και οι εφεδρείες, θα αναγκάζονταν να βρίσκονται σε συνεχή ετοιμότητα, με αποτέλεσμα να εθίζονται στην απειλή και στο τέλος να ..χαλαρώνουν! (Μια σύγκριση με την σημερινή "ημετέρα" κατάσταση θα ήταν πολύ καλή υπόθεση εργασίας)

Έτσι τότε στην Τεχεράνη, μπήκαν οι βάσεις για ένα μεγαλόπνοο γενικό σχέδιο παραπλάνησης, που έλαβε την κωδική ονομασία "Bodyguard" δηλαδή "Σωματοφύλακας". Για την ιστορία, δεν βγήκε τυχαία το όνομα. Ο Τσόρτσιλ τότε, στη σύσκεψη, "πέταξε" μια ωραία φράση, με το τυπικό αγγλικό φλέγμα που τον χαρακτήριζε: "In wartime, truth is so precious that she should always be attended by a bodyguard of lies." (Σε πολεμική περίοδο η αλήθεια είναι τόσο πολύτιμη, που πρέπει πάντα να προστατεύεται από ένα σωματοφύλακα με ψέματα)

Το σχέδιο αυτό,  η σύνοψη του οποίου παρουσιάσθηκε στο συμμαχικό επιτελείο τον Φεβρουάριο του 1944, αποτελούσε τον κορμό πολλών άλλων επί μέρους σχεδίων, που κατένειμαν γεωγραφικά και χρονολογικά απαιτούμενες ενέργειες με μέσα επικοινωνιών, με κατασκόπους, με κινήσεις στρατευμάτων, με διπλωματικές ενέργειες και με εκτέλεση στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Όλα τα σχέδια υλοποιήθηκαν και τα περισσότερα πέτυχαν το σκοπό τους. Πράγματι η γερμανική διοίκηση είχε περιέλθει σε προβληματισμό περί των προθέσεων των αντιπάλων. Υποκλοπές γερμανικών σημάτων, (μετά την διάρρηξη του γερμανικού κώδικα κρυπτογράφησης Enigma γεγονός που τηρήθηκε επτασφράγιστο μυστικό μέχρι τέλους του πολέμου) δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις παραπλάνησης των συμμάχων έκαναν τους Γερμανούς να εκτιμούν ότι η αποβατική ενέργεια των συμμάχων θα μπορούσε να συμβεί παντού, είτε στη Μεσόγειο, ή στις γαλλικές ακτές ή ακόμη και στη Νορβηγία.

Μια σχηματική εικόνα των περιοχών της Ευρώπης όπου στόχευαν όλα τα σχέδια παραπλάνησης μπορείτε να δείτε παρακάτω.

Τα συμμαχικά σχέδια παραπλάνησης της γερμανικής ηγεσίας, ως προς τις προθέσεις των συμμάχων για την εισβολή στην Ευρώπη: Fortidude:North, εισβολή στη Νορβηγία. South, απόβαση στο Καλέ. Γινόταν συγκέντρωση εικονικών δυνάμεων στη Σκωτία και στη Νότιο Αγγλία αντίστοιχα, με ταυτόχρονη έντονη και πολλαπλή εκπομπή ραδιοσημάτων, που υποδήλωναν ύπαρξη στρατηγείων. Ironside: Εκπομπή πλαστών σημάτων που άφηναν την εντύπωση προετοιμασίας δυνάμεων για απόβαση στην περιοχή το Μπορντό. Παράλληλα δίκτυα κατασκόπων, διέσπειραν  εντέχνως πληροφοριακά στοιχεία για την επικείμενη σ' εκείνη την περιοχή απόβαση. Copperhead: Εμφάνιση σωσία του στρατηγού Μοντγκόμερι στο Γιβραλτάρ,για υποτιθέμενες επιτελικές συσκέψεις περί επικείμενης μεγάλης επιχείρησης στη Μεσόγειο. Graffham: Παραπλανητικές βρετανικές διπλωματικές ενέργειες προς τη ουδέτερη Σουηδία, που άφηναν να εννοηθεί στην γερμανική αντικατασκοπεία, ότι γίνεται προσεταιρισμός της ουδέτερης χώρας προς τη συμμαχική πλευρά, ενισχύοντας έτσι το σενάριο εισβολής στη Νορβηγία. Zeppelin: Εικονικό σχέδιο αποβατικής ενέργειας των συμμάχων στην Κρήτη, στη νότια Πελοπόννησο στην Κροατία και στη Μαύρη Θάλασσα (για την προσβολή των πετρελαιοπηγών της Ρουμανίας). Οι εικονικές συγκεντρώσεις και μετακινήσεις βρετανικών αποικιακών στρατευμάτων προς Μέση Ανατολή, ενίσχυαν την γερμανική ανησυχία. Ήταν οι ενέργειες αυτού του σχεδίου παραπλάνησης, που κράτησαν ισχυρές γερμανικές δυνάμεις μέχρι τέλους στην Ελλάδα και στα νησιά του Αιγαίου. Στο γενικότερο πλαίσιο του σχεδίου, είχε συμμετοχή και ο Ιερός Λόχος με τις αμφίβιες καταδρομές του στο Αιγαίο. Vendetta: Εικονικό σχέδιο απόβασης στη Νότια Γαλλία με σκοπό να κάνει τους Γερμανούς να κρατήσουν κατά μήκος των νότιων γαλλικών ακτών την 19η Στρατιά τους, μακριά από τις ακτές της Νορμανδίας. Ενισχυόταν η γερμανική πεποίθηση γι' αυτό, λόγω της ύπαρξης ισχυρών συμμαχικών δυνάμεων στη βόρεια Αφρική, που στην πραγματικότητα ετοιμάζονταν για επιχειρήσεις στη Γαλλία ένα μήνα μετά την απόβαση στη Νορμανδία. Ferdinand: Εικονικό σχέδιο απόβασης συμμάχων στην ιταλική Γένοβα. Royal Flush:  Διπλωματικές ενέργειες προσέλκυσης και προσεταιρισμού ουδετέρων χωρών στη συμμαχία, Τουρκίας, Ισπανίας και Σουηδίας, με σκοπό να ενισχύεται η πεποίθηση των Γερμανών για επικείμενες επιχειρήσεις είτε στο Βορρά, είτε στο Νότο. Στην περιοχή μας, μεγάλο ενδιαφέρον είχε η τουρκική προσέγγιση, που ενίσχυε τις υποψίες των Γερμανών για επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας στο Αιγαίο. Οι Τούρκοι ήταν πάντα δεκτικοί σε συμμαχικές αλλά και γερμανικές προτάσεις για προσχώρηση στο αντίστοιχο στρατόπεδο, με αντάλλαγμα νησιά του Αιγαίου.(Πηγή φωτογραφίας)

Όσο πλησίαζε χρόνος ο χρόνος για την απόβαση στη Νορμανδία, εντείνονταν οι προσπάθειες απόκρυψης και παραπλάνησης. Την παραμονή της D-Day, η βρετανική βασιλική πολεμική αεροπορία, η γνωστή RAF, ανέλαβε ακόμη 2 αποστολές παραπλάνησης με σκοπό να αποπροσανατολίσει ακόμη και την τελευταία στιγμή τις εκτιμήσεις των γερμανικών επιτελείων και να εμποδίσει την έγκαιρη συγκέντρωση γερμανικών εφεδρικών δυνάμεων στην επιλεγμένη περιοχή του προγεφυρώματος στην Νορμανδία. Η επιδίωξη ήταν να πεισθούν οι γερμανικές δυνάμεις, ότι η απόβαση θα γινόταν βορειότερα και να στρέψουν προς τα εκεί τις εφεδρείες τους, μακριά από την πραγματική ακτή απόβασης.

Η πρώτη αφορούσε στην δημιουργία πλασματικής εικόνας περί αποβατικού στόλου και πολεμικών αεροσκαφών, στην οθόνη των παράκτιων γερμανικών ραντάρ. Οι Γερμανοί που από τα μέσα του πολέμου είχαν ήδη κατασκευάσει και εγκαταστήσει ραντάρ, τα προστάτευαν με ισχυρά οχυρωματικά έργα, που άντεχαν στους επανειλημμένους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Τα είχαν καταστήσει απόρθητα οχυρά, διότι βασίζονταν στην εικόνα που τους παρείχαν σε μεγάλη εμβέλεια και επομένως και στην έγκαιρη προειδοποίηση. Οργανώθηκε ολόκληρη καταδρομική επιχείρηση των Βρετανών αλεξιπτωτιστών για να μπορέσουν τελικά να καταλάβουν οι Βρετανοί περί τίνος επρόκειτο.

Οι σύμμαχοι, αντί να προσπαθήσουν να τα καταστρέψουν με αμφίβολο αποτέλεσμα, προτίμησαν τελικά να τα εκμεταλλευθούν υπέρ τους, αφού έβαλαν επιστημονικές τους ομάδες να εργασθούν για μια λύση. Έτσι λύθηκε το πρόβλημα με τη χρήση μικρών λεπτών φύλλων αλουμινίου, τα λεγόμενα Chaffs πάνω στα οποία αντανακλούσαν τα κύματα του ραντάρ και πολλαπλασίαζαν τις ενδείξεις, περί μεγάλου αριθμού ιπταμένων μέσων, ή "μπλόκαραν" την οθόνη. Βέβαια ήταν μια μέθοδος που και οι δύο αντίπαλοι χρησιμοποιούσαν μέσα στο σύνολο των ηλεκτρονικών μέτρων και αντιμέτρων που επινοήθηκαν κατά τη διάρκεια του 2ου ΠΠ.

Άλλη μέθοδος ήταν με την εγκατάσταση κατάλληλων πομπών και αναμεταδοτών με την κωδική ονομασία "Moonshine" ή "Mandrel" επάνω σε ειδικά διασκευασμένα αεροσκάφη, που μπορούσαν να παρουσιάσουν εσφαλμένη εικόνα στα γερμανικά ραντάρ, τα οποία επιτηρούσαν την δυτική ακτογραμμή της Γαλλίας. Με τη μέθοδο αυτή, 8 αεροσκάφη που πετούσαν έχοντας τέτοιες συσκευές, μπορούσαν να μιμηθούν μια δύναμη 100 βομβαρδιστικών.

Σχηματική παρουσίαση των επιχειρήσεων ηλεκτρονικών αντιμέτρων που έγιναν τη νύκτα 5/6 Ιουνίου του 1944 προς υποβοήθηση της απόβασης στην Νορμανδία (Πηγή)

Με τις παραπάνω μεθόδους οργανώθηκαν δύο αεροπορικές επιχειρήσεις παραπλάνησης  η επιχείρηση "Taxable"  και η επιχείρηση "Glimmer". που εκτελέσθηκαν λίγο πριν από την απόβαση, δίνοντας την εικόνα στους Γερμανούς, ότι επίκειται άμεση απόβαση στο εγγύτερο σημείο των στενών του Καλέ. Παράλληλα διεξαγόταν και  αεροπορική επιχείρηση αντιμέτρων "Mandrel" που "θάμπωναν" τις γερμανικές οθόνες και δεν μπορούσαν να αντιληφθούν τις πραγματικές κινήσεις πλοίων και αεροσκαφών προς Νορμανδία.

Τέλος διεξήχθη και μια ακόμη αεροπορική επιχείρηση τακτικής παραπλάνησης, με την κωδική ονομασία "Titanic" στην οποία συμμετείχαν και 4 ομάδες των SAS με σκοπό να παρασύρουν τις γερμανικές εφεδρείες μακριά από τις πραγματικές ζώνες ρίψης αλεξιπτωτιστών κατά την D-Day.

Ένας Rupert, που διασώθηκε μέχρι σήμερα. (Πηγή)

Επρόκειτο για εικονική ρίψη αλεξιπτωτιστών που ξεκίνησε από τις δωδεκάμισι το βράδυ 5/6 Ιουνίου μέχρι τα ξημερώματα της 6 Ιουνίου 1944. Για την ακρίβεια, επρόκειτο περί ομοιωμάτων αλεξιπτωτιστών (dummies), που τους έδωσαν το παρατσούκλι "Rupert". Είχαν το μισό ύψος ενός ανθρώπου μετρίου αναστήματος. Το βράδυ το περίγραμμά τους έμοιαζε πολύ με αυτό ενός πραγματικού αλεξιπτωτιστή. Μόλις χτύπαγαν στο έδαφος, έσκαγαν, κάνοντας θόρυβο πυροβολισμού και καίγονταν, ώστε όταν έβρισκαν τα απομεινάρια τους, να υπέθεταν ότι οι αλεξιπτωτιστές που φορούσαν τ' αλεξίπτωτο, βγάζοντάς το, το έκαιγαν για να μην το μαζέψουν άθικτο οι Γερμανοί.

Η επιχείρηση περιλάμβανε, 3 σχεδόν παράλληλες χρονικά ενέργειες, σε  αντίστοιχα διαφορετικά σημεία, που είχαν επιλεγεί σαν υποτιθέμενες ζώνες ρίψης (ΖΡ) αλεξιπτωτιστών. Έπεσαν 200  Ruperts, μαζί με 12 άνδρες των SAS, βόρεια του ποταμού  Seine  (Σηκουάνα)  κοντά στις πόλεις  Yvetot, Yerville,Doudeville   και  Fauville, προσομοιάζοντας τη ρίψη μεγάλης μονάδας αλεξιπτωτιστών.

Άλλοι 50 Ruperts έπεσαν στην περιοχή Calvados κοντά στην πόλη Maltot ώστε να παρασύρουν τις γερμανικές εφεδρείες μακριά και δυτικά της πόλης Caen βόρεια της οποίας θα έπεφταν Βρετανοί αλεξιπτωτιστές την ήμερα της απόβασης.

Τέλος, άλλοι 200 Ruperts έπεσαν κοντά στην πόλη Marigny με άλλες δύο ομάδες SAS. Οι συγκεκριμένες ομάδες που ρίχθηκαν κοντά στην πόλη του Saint-Lô μετέφεραν μαζί τους μεγαφωνικές συσκευές και γραμμόφωνα που μετέδιδαν για 30 λεπτά στ' αγγλικά φωνές ανδρών με εντολές, όπως σε μια πραγματική ρίψη, καθώς και θορύβους βολών όπλων, ακόμη και όλμων.

Η παραπλάνηση των Ruperts τελικά έπιασε! Στις 2 το πρωί της 6 Ιουνίου, όπως διαπιστώθηκε από υποκλοπές σημάτων τους, οι γερμανικές μονάδες της περιοχής ανέφεραν προσγείωση αλεξιπτωτιστών στις παραπάνω περιοχές. Η ανωτέρα στρατιωτική διοίκηση της περιοχής εξέδωσε εντολή ετοιμότητας για την ενδεχόμενη απόβαση στα στενά του Καλέ.

Εφεδρικές μονάδες αρμάτων και πεζικού διατάχθηκαν να εξουδετερώσουν τους αλεξιπτωτιστές με έρευνας περιοχής και έτσι απομακρύνθηκαν από την πραγματική ακτή απόβασης και από τους αιγιαλούς "Ομάχα" και "Γκολντ", καθώς και από τις ΖΡ της αμερικανικής 101ης μεραρχίας αλεξιπτωτιστών.

Η αποστολή των SAS ολοκληρώθηκε μεν με επιτυχία, αλλά 8 από αυτούς, δεν τα κατάφεραν να γυρίσουν πίσω. Είτε σκοτώθηκαν επί τόπου, είτε τους συνέλαβαν οι Γερμανοί και τους εκτέλεσαν, εφαρμόζοντας την "περίφημη" διαταγή περί κομάντος του Χίτλερ.

Ήδη από τότε διαπιστώθηκε η ικανότητα των ειδικών δυνάμεων να αναλαμβάνουν και να εκτελούν επιχειρήσεις τακτικής παραπλάνησης του αντίπαλου. Άλλωστε η ευρηματικότητα, η φαντασία και η τόλμη που χρειάζονται στην παραπλάνηση, είναι αναπόσπαστα συστατικά τους. Ξεχασμένες τακτικές, αλλά πάντα επίκαιρες.

Ίσως αν δεν είχε προετοιμασθεί το σχέδιο "Σωματοφύλακας" και δεν είχαν υλοποιηθεί όλες αυτές οι επιχειρήσεις παραπλάνησης, σήμερα πιθανόν να μην μιλούσαμε για την μεγαλύτερη νίκη αλλά για την μεγαλύτερη καταστροφή του πολέμου, γιατί η απόβαση των συμμάχων μάλλον θα αποτύγχανε, αν δεν είχαν κρατηθεί μακριά από εκεί, οι τεράστιες δυνάμεις που διατηρούσαν οι Γερμανοί σε όλη την Ευρώπη.

Ανιχνευτής